बिरामी भएर कम्पनी बदल्न चाहँदा: साहुको सहमति बिना बदल्ने स्वास्थ्य कारण र 진단서 (मेडिकल प्रमाणपत्र)
कामको कारणले बिरामी हुनुभयो भने साहुको सहमति बिना 진단서 (मेडिकल प्रमाणपत्र) ले कार्यस्थल परिवर्तनको निवेदन दिन सक्नुहुन्छ। तर यो परिवर्तनको संख्यामा गनिन्छ।
एकै नजरमा
- कामको कारणले शरीर बिरामी भएर अहिलेको कम्पनीमा काम गरिरहन गाह्रो छ, तर अर्को कम्पनीमा काम गर्न सकिने अवस्था छ भने, साहुको सहमति बिना कार्यस्थल परिवर्तनको निवेदन दिन सक्नुहुन्छ।
- कम्पनीको चिट्ठी वा छाप चाहिँदैन। डाक्टरको 진단서 (मेडिकल प्रमाणपत्र) मुख्य प्रमाण हो, र निर्णय 고용센터 (रोजगार केन्द्र) ले गर्छ।
- यो कारण (स्वास्थ्य वा चोटपटकको कारण) ले सर्नुभयो भने परिवर्तनको संख्यामा गनिन्छ। संख्यामा नगनिने भनेको साहुको गल्तीले सर्ने अवस्था मात्र हो।
- X-ray सामान्य आए पनि मांसपेशी, कण्डरा र नसाको समस्या डाक्टरले जाँचेर निदान गर्न सक्छन्। MRI 진단서 का लागि अनिवार्य सर्त होइन।
- कामको कारणले भएको मांसपेशी–हाडजोर्नी रोग (근골격계 질환) मा 산재 (कामको दुर्घटना तथा रोगको क्षतिपूर्ति बीमा) को निवेदन पनि सँगै विचार गर्नुहोस्।
कहिले लागू हुन्छ
कानूनले कार्यस्थल परिवर्तनका कारण तीन प्रकारमा तोकेको छ। आधारभूत कुरा कार्यस्थल परिवर्तन – कारण, प्रक्रिया, संख्या मा छ। यो लेखले तीमध्ये तेस्रो कारणको बारेमा बताउँछ।
"चोटपटक आदिका कारण अहिलेको कार्यस्थलमा काम गरिरहन उपयुक्त छैन, तर अर्को कार्यस्थलमा काम गर्न सकिन्छ भनी मानिएको अवस्था" (विदेशी कामदार रोजगार ऐन दफा 25(1)(3), नियमावली दफा 30(1))
सर्त दुईवटा छन्।
- अहिले गरिरहेको काम जारी राखे शरीर झन् बिग्रन्छ।
- अर्को किसिमको काम गर्न सकिन्छ।
उदाहरणका लागि, दिनभर उभिएर कम्मर निहुराउने कामले कम्मर, खुट्टा वा घाँटी दुख्छ, तर बसेर गर्ने वा शरीरको स्थिति फेर्दै गर्ने काम गर्न सकिन्छ भने यो अवस्था हो। रोगको कारण काम हो कि होइन भन्ने कुरा यो कारणको सर्त होइन। तर काम नै कारण हो भने 산재 पनि सँगै निवेदन दिन सकिन्छ।
उल्टो, कुनै पनि काम गर्न नसक्ने गरी बिरामी हुनुहुन्छ भने यो कारण होइन, पहिले उपचार हो। त्यस्तो बेला 산재 निवेदन बारे बुझ्नुहोस्।
साहुको सहमति चाहिँदैन। निवेदन तपाईं आफैंले लेख्नुहुन्छ, र 고용센터 ले 진단서 हेरेर निर्णय गर्छ। कम्पनीसँग सोध्नुपर्ने कुरा भए 고용센터 ले आफैं सम्पर्क गर्छ।
प्रक्रिया
अस्पताल जानुहोस्। कम्मर, घाँटी, खुट्टा वा काँधको दुखाइ (근골격계 – मांसपेशी–हाडजोर्नी) का लागि 정형외과 (हाडजोर्नी विभाग), 재활의학과 (पुनर्स्थापना चिकित्सा विभाग), 통증의학과 (दुखाइ उपचार विभाग) हो। काम र रोगबीचको सम्बन्धबारे राय चाहिन्छ भने ठूलो अस्पतालको 직업환경의학과 (व्यावसायिक वातावरण चिकित्सा विभाग) राम्रो हुन्छ। 산재 निवेदनसम्म सोच्नुभएको छ भने 산재보험 의료기관 (산재 지정병원 – 산재 का लागि तोकिएको अस्पताल) मा जानुभयो भने अस्पतालले नै 산재 को निवेदन दर्ता गरिदिन सक्छ। अस्पताल प्रयोग गर्ने तरिका अस्पताल प्रयोग गाइड मा हेर्नुहोस्।
डाक्टरलाई यसरी भन्नुहोस्। तलको वाक्य देखाए पनि हुन्छ।
"일 때문에 아픕니다. 사업장 변경용 진단서가 필요합니다. 장시간 서서·구부린 작업은 부적합하고, 다른 사업장 근무는 가능하다는 소견을 부탁합니다." (नेपालीमा अर्थ: "कामको कारणले म बिरामी छु। कार्यस्थल परिवर्तनका लागि 진단서 चाहियो। लामो समय उभिएर र निहुरिएर गर्ने काम उपयुक्त छैन, तर अर्को कार्यस्थलमा काम गर्न सकिन्छ भन्ने राय लेखिदिनुहोस्।")
कहिलेदेखि, कस्तो स्थितिमा, दिनमा कति घण्टा काम गर्नुहुन्छ, कहाँ कसरी दुख्छ — यी कुरा प्रस्ट बताउनुहोस्। बोल्न गाह्रो भए 1345 मा फोन गरेर तीन-पक्षीय दोभाषे माग्नुहोस्।
진단서 लिनुहोस्। 진단서 मा तलका तीन कुरा हुनुपर्छ।
- रोगको नाम (रोग वर्गीकरण कोड सहित)
- अहिले गरिरहेको काम जारी राखे अवस्था बिग्रन्छ भन्ने राय
- अर्को किसिमको काम (अर्को कार्यस्थल) गर्न सकिन्छ भन्ने राय
진단서 मा कानूनले तोकेका कुरा (रोगको नाम र वर्गीकरण कोड, रोग सुरु भएको मिति र निदान मिति, उपचारको विवरण र आगामी उपचारबारे राय आदि) अनिवार्य रूपमा लेखिन्छन्। माथिका दुई राय "향후 치료에 대한 소견" (आगामी उपचारबारे राय) भन्ने कोठामा लेखिदिन अनुरोध गर्नुहोस्। कोरियन भाषाको 진단서 भए पुग्छ। अङ्ग्रेजी चाहिँदैन।
고용센터 जानुहोस्। 진단서, 외국인등록증 (विदेशी परिचय पत्र) र 근로계약서 (श्रम सम्झौता पत्र) लिएर कम्पनी रहेको ठाउँको 고용센터 मा जानुहोस्। 사업장 변경신청서 (कार्यस्थल परिवर्तन निवेदन फारम, अनुसूची फारम नं. 13 वा 13-2) केन्द्रमै हुन्छ। शुल्क लाग्दैन। कम्पनीको कागज र छाप बिना नै दर्ता हुन्छ।
고용센터 ले निर्णय गर्छ। 진단서 पुगेन भने थप कागजात माग्न सक्छ। कारण स्वीकृत भयो भने 구직등록 (जागिर खोजको दर्ता) हुन्छ, र त्यही दिनदेखि 3 महिनासम्म नयाँ कम्पनी खोज्नुहुन्छ। त्यतिबेला पाइने कागज पढ्ने तरिका 구직등록필증 (जागिर खोज दर्ता प्रमाणपत्र) पढ्ने तरिका मा छ।
कम्पनीसँगको हिसाब मिलाउन 고용센터 ले सहयोग गर्छ। 근로계약 सकिएपछि कम्पनीले कारण थाहा पाएको दिनदेखि 15 दिनभित्र 고용센터 मा 고용변동 신고 (रोजगार परिवर्तनको सूचना) दिनुपर्छ। कम्पनीले सूचना ढिलो गरे वा दिन मानेन भने पनि 고용센터 ले जाँचेर मिलाउँछ। तपाईंले कम्पनीलाई बिन्ती गरिरहनुपर्दैन।
चाहिने कागजात
- 진단서 को सक्कल प्रति (भर्खरै जारी भएको, माथिका तीन राय सहित)
- उपचार रेकर्ड र जाँचको नतिजाको फोटोकपी (भए)
- 외국인등록증 (वा राहदानी)
- 근로계약서 (के काम गर्नुहुन्छ र कस्तो किसिमको काम हो भनी जाँच्न, 근로계약서 जाँच्ने तरिका हेर्नुहोस्)
- कामको फोटो वा भिडियो (कस्तो स्थितिमा काम गर्नुहुन्छ देखाउन सकियो भने सहयोग हुन्छ)
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- संख्यामा गनिन्छ। स्वास्थ्य कारणले सर्नुभयो भने पहिलो 3 वर्षभित्रको 3 पटक र पुनः रोजगारको अवधिभित्रको 2 पटकको सीमामध्ये 1 पटक खर्च हुन्छ। संख्यामा नगनिने भनेको साहुको गल्ती (तलब नदिनु, कुटपिट, मापदण्ड नपुगेको बसोबास आदि) का कारण मात्र हुन्।
- कम्पनीले सुरक्षाको उपाय नगर्दा ठूलो चोट लाग्यो भने त्यो साहुको गल्तीको कारण हुन सक्छ। कम्पनीले 산업안전보건법 (औद्योगिक सुरक्षा तथा स्वास्थ्य ऐन) उल्लङ्घन गर्दा 3 महिना वा बढी उपचार चाहिने चोट वा रोग भएको अवस्था साहुको जिम्मेवारीको कारण (संख्यामा नगनिने) हो। यस्तो बेला कार्यस्थलमा फर्केको दिनदेखि 4 महिना नबित्दै निवेदन दिनुपर्छ। तपाईं कुन कारणमा पर्नुहुन्छ भन्ने कुरा 고용센터 वा 1350 मा सोध्नुहोस्।
- 사직서 (राजीनामा पत्र) मा हस्ताक्षर नगर्नुहोस्। "व्यक्तिगत कारणले काम छोडेको" भन्ने 사직서 मा हस्ताक्षर गर्नुभयो भने बिरामी भएर होइन, आफ्नै इच्छाले छोडेको भनी रेकर्ड हुन सक्छ। त्यसो भयो भने कारण स्वीकृत हुन गाह्रो हुन्छ। हस्ताक्षर गर्नुअघि 고용센터 वा 1350 मा पहिले सोध्नुहोस्।
- म्याद छ। 근로계약 सकिएको दिनदेखि 1 महिनाभित्र निवेदन, र निवेदन दिएको दिनदेखि 3 महिनाभित्र नयाँ कम्पनीमा कार्यस्थल परिवर्तनको अनुमति लिनुपर्छ। कामको दुर्घटना वा रोगका कारण निवेदन दिन वा अनुमति लिन नसकेको अवधिमा, त्यो कारण हटेको दिनदेखि म्याद गनिन्छ। 근로계약 अझै सकिएको छैन भने पनि कारण उत्पन्न भएपछि निवेदन दिन सकिन्छ, त्यसैले कहिले निवेदन दिने भन्ने कुरा 고용센터 सँग सल्लाह गर्नुहोस्।
- MRI अनिवार्य होइन। डाक्टरले जाँचेर निदान गर्न सक्छन् भने 진단서 पाइन्छ। डाक्टरले नसाको लक्षणको शङ्का गरेर MRI गर्न भन्नुभयो भने जाँच गराउनु राम्रो हो। तलको प्रश्न हेर्नुहोस्।
- 산재 पनि सँगै हेर्नुहोस्। कामको कारणले भएको मांसपेशी–हाडजोर्नी रोगलाई कामसँग सम्बन्धित रोग मानेर 산재 को निवेदन दिन सकिन्छ। स्वीकृत भयो भने उपचार खर्च (요양급여 – उपचार सुविधा) र काम गर्न नसकेको अवधिको 휴업급여 (काम रोकिएको अवधिको भत्ता, औसत तलबको 70%) पाइन्छ। सोधपुछका लागि 근로복지공단 (कामदार कल्याण निगम) 1588-0075।
पटक-पटक सोधिने प्रश्न
Q. कम्पनीले चिट्ठी दिँदैन, हस्ताक्षर कसरी लिने? A. कम्पनीको चिट्ठी पनि चाहिँदैन, कम्पनीको हस्ताक्षर पनि चाहिँदैन। 사업장 변경신청서 तपाईं आफैंले लेख्नुहुन्छ। कम्पनीको छाप बिना नै दर्ता हुन्छ। कारणको निर्णय 고용센터 ले गर्छ, र कम्पनीसँग सोध्नुपर्ने कुरा भए 고용센터 ले सम्पर्क गर्छ।
Q. X-ray सामान्य छ भन्छन्, 진단서 पाइन्छ? A. पाउन सकिन्छ। मांसपेशी, कण्डरा, लिगामेन्ट र नसाको समस्या X-ray मा नदेखिने धेरै हुन्छ, र डाक्टरले जाँच तथा लक्षण हेरेर निदान गर्छन्। लक्षण र कामको स्थिति विस्तारमा बताउनुहोस्। आफूले जाँचेको बिरामीले 진단서 माग्यो भने डाक्टरले उचित कारण बिना अस्वीकार गर्न पाउँदैनन् (의료법 – चिकित्सा ऐन दफा 17(3))। एउटा अस्पतालले गाह्रो छ भन्यो भने 재활의학과 वा 직업환경의학과 मा फेरि जाँच गराउन सकिन्छ।
Q. MRI लाई 80~90만 원 लाग्छ भन्छन्, गर्नै पर्छ? A. 진단서 का लागि मात्र भए अनिवार्य होइन। तर खुट्टातिर तानिने दुखाइ, बल नआउनु, झमझम वा सुन्न हुनु जस्ता नसाका लक्षण छन् भने डाक्टरले MRI गर्न सल्लाह दिन्छन्। यस्तो अवस्थामा ढाडको (스파인) MRI मा 건강보험 (राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा) लागू हुन्छ र आफूले तिर्नुपर्ने रकम धेरै घट्छ। 2022 को मार्च अनुसार कम्मर (요천추) को MRI मा आफ्नो भाग 의원 (सानो क्लिनिक) मा करिब 95,500원, 병원 (अस्पताल) मा करिब 115,500원, 종합병원 (ठूलो अस्पताल) मा करिब 150,400원 थियो। नसाका लक्षण नभएको साधारण दुखाइमा 건강보험 लागू हुँदैन, त्यसैले कैयौँ लाख 원 लाग्न सक्छ। जाँच गर्नुअघि "건강보험 되나요?" (स्वास्थ्य बीमा लाग्छ?) भनेर सोध्नुहोस्। 산재 स्वीकृत भयो भने उपचार र जाँचको खर्च 산재보험 (कामको दुर्घटना बीमा) ले तिर्नु नियम हो।
Q. 진단서 को शुल्क कति हो? A. 일반진단서 (सामान्य मेडिकल प्रमाणपत्र) को अधिकतम शुल्क कानूनले 2만 원 तोकेको छ। उपचार रेकर्डको फोटोकपी 1~5 पानाको 1,000원 हो। अस्पतालले यो शुल्क दर्ता काउन्टरमा टाँस्नुपर्छ। 소견서 (डाक्टरको रायपत्र) को शुल्क अस्पतालैपिच्छे फरक हुन्छ, त्यसैले टाँसिएको रकम हेर्नुहोस्।
Q. 고용센터 ले कारण स्वीकार गरेन भने? A. बाँकी बाटो तीनवटा छन्। ① कम्पनीसँग सहमति गरेर 근로계약 सकाएर सर्ने सामान्य परिवर्तन (संख्यामा गनिन्छ) ② तलब नदिनु, सुरक्षाको उपाय नगर्नु जस्ता साहुको गल्ती छ भने त्यही कारणले निवेदन (संख्यामा गनिँदैन) ③ 산재 अन्तर्गत पहिले उपचार गरेर, अवस्था मिलेपछि फेरि 진단서 लिएर निवेदन। कुन बाटो ठीक हो भन्ने कुरा 1350 वा 외국인력상담센터 (विदेशी जनशक्ति परामर्श केन्द्र) 1577-0071 मा सल्लाह लिनुहोस्।
सहयोग पाइने ठाउँ
- 고용노동부 (श्रम मन्त्रालय) ग्राहक परामर्श केन्द्र 1350 (कार्यस्थल परिवर्तन, कारणको निर्णय)
- 외국인력상담센터 1577-0071 (रोजगार अनुमति प्रणाली, धेरै भाषा)
- 외국인종합안내센터 (विदेशी नागरिक सामान्य सूचना केन्द्र) 1345 (धेरै भाषा, अस्पतालमा तीन-पक्षीय दोभाषे)
- 근로복지공단 1588-0075 (산재 को निवेदन)
- नजिकको 고용센터 (कार्यस्थल परिवर्तनको निवेदन)
- थप सम्पर्क: सहयोग पाइने ठाउँहरूको सूची