करारमा मासिक तलब, तर यहाँ आएपछि घण्टाको हिसाबले तलब — फरक रकम पाउन सकिन्छ, कम्पनी बदल्ने बाटो पनि छ
5 जनाभन्दा कम कामदार भएको कम्पनीमा पनि कोरिया आउनुअघि हस्ताक्षर गरेको करारको रकम नै आधार हो। फरक रकमको उजुरी र कार्यस्थल परिवर्तन गर्ने क्रम।
छोटकरीमा
- आधार भनेको कोरिया आउनुअघि आफ्नै देशमा हस्ताक्षर गरेको 표준근로계약서 (मानक श्रम करार) मा लेखिएको तलब हो। नियम अनुसार कामका सर्तहरू कामदार र मालिकले बराबर हैसियतमा मिलेर तय गर्छन् (근로기준법 (श्रम मापदण्ड ऐन) धारा 4)। तपाईंले सहमति दिनुभएको छैन भने करारको रकम नै आधार रहन्छ।
- करारको रकमभन्दा कम पाएको पैसा (फरक रकम) नपाएको तलब हो। 고용노동부 (श्रम मन्त्रालय) मा 진정 (उजुरी) गरेर यो पैसा पाउन सकिन्छ। माग गर्ने म्याद 3 वर्ष हो।
- 5 जनाभन्दा कम कामदार भएको कम्पनीमा पनि लागू हुन्छ। कामका सर्त स्पष्ट बताउने, कामका सर्त उल्लङ्घन (धारा 19 उपधारा 1), पूरै तलब दिने नियम र न्यूनतम तलब कम्पनी सानो वा ठूलो जस्तो भए पनि लागू हुन्छन्।
- कोरिया आउनुअघि करार गरेको तलब नदिनु रोजगार अनुमति रद्द हुने कारण हो। 고용노동부 को सूचना (고시) का मापदण्ड पूरा भए 사업장 변경 (कार्यस्थल परिवर्तन) गर्न दिइन्छ, र यो परिवर्तन गन्तीमा पर्दैन।
- आफैं काम नछोड्नुहोस्। प्रमाण जम्मा गरेर पहिले 고용센터 (रोजगार केन्द्र) मा जानुहोस्।
यो कहिले लागू हुन्छ
- करारमा "महिनाको ○○원" लेखिएको छ, तर कम्पनीले "घण्टाको तलब × काम गरेको घण्टा" को हिसाबले कम दिन्छ।
- मालिक भन्छन्: "सानो कम्पनी भएकाले ठीक छ", "कोरियामा त घण्टाको तलब नै हुन्छ"।
- घण्टाको तलबमा बदल्ने नयाँ करार वा सहमति पत्रमा हस्ताक्षर गर्न भन्छन्।
घण्टाको तलब आफैंमा गैरकानुनी होइन। तर घण्टाको तलब भए पनि 주휴수당 (साप्ताहिक बिदाको भत्ता) छुट्टै पाइन्छ (कृषि, पशुपालन, माछापालन बाहेक)। समस्या भनेको तपाईंले हस्ताक्षर गरेको करारभन्दा फरक, तपाईंको सहमति बिना, कम दिनु हो।
5 जनाभन्दा कम भए पनि लागू हुने नियम
근로기준법 시행령 (श्रम मापदण्ड ऐनको नियमावली) को अनुसूची 1 ले सधैं 4 जना वा कम कामदार भएको कम्पनीमा लागू हुने धाराहरू तोक्छ। यो समस्यासँग सम्बन्धित धाराहरू यी हुन्।
| नियम | विषय | 4 जना वा कम भएको कम्पनी |
|---|---|---|
| 근로기준법 धारा 17 | तलब, तोकिएको कामको समय, बिदा, वार्षिक बिदा बताउनुपर्छ (बदल्दा पनि)। तलबका भाग, हिसाब गर्ने तरिका, भुक्तानी तरिका लेखिएको कागज दिनुपर्छ | लागू |
| धारा 19 उपधारा 1 | करार गरेका कामका सर्त वास्तविकतासँग फरक भए क्षतिपूर्ति माग्न र तुरुन्तै श्रम करार तोड्न सकिन्छ | लागू |
| धारा 19 उपधारा 2 | क्षतिपूर्तिका लागि 노동위원회 (श्रम आयोग) मा निवेदन, करार तोड्दा घर फर्कने यात्रा खर्च | लागू हुँदैन |
| धारा 43 | तलब पूरै दिनुपर्छ | लागू |
| धारा 55 उपधारा 1 | हप्तामा औसत 1 पटक वा बढी तलबसहितको बिदा (साप्ताहिक बिदा) दिनुपर्छ | लागू (कृषि, पशुपालन, माछापालन बाहेक, धारा 63) |
पूरा सूची 5 जनाभन्दा कम कामदार भएको कम्पनीमा पाउन सकिने कुरा मा छ।
कति पैसा नपाएको हो, हिसाब गर्ने
एउटा उदाहरण हेरौं (2026, हप्तामा 5 दिन, दिनमा 8 घण्टा)।
- करार: मासिक आधारभूत तलब 2,156,880원 (साप्ताहिक बिदासहित 209 घण्टा)
- वास्तविक: घण्टाको 10,320원 × महिनामा काम गरेको 176 घण्टा = 1,816,320원
- फरक रकम: 2,156,880원 − 1,816,320원 = 340,560원 (एक महिना)
- फरकको प्रतिशत: 340,560 ÷ 2,156,880 × 100 = लगभग 15.8%
यो फरक रकम 33 घण्टा (209 घण्टा − 176 घण्टा) बराबर हो, र यसको धेरैजसो भाग साप्ताहिक बिदाको घण्टा हो। घण्टाको तलब भए पनि हप्तामा 15 घण्टा वा बढी काम गर्ने करार छ र त्यो हप्ताका सबै कामका दिन काममा आउनुभयो भने साप्ताहिक बिदाको भत्ता पाइन्छ (근로기준법 धारा 55 उपधारा 1, नियमावली धारा 30 उपधारा 1)। घण्टाको तलबमा साप्ताहिक बिदाको भत्ता समावेश छैन र छुट्टै पनि पाउनुभएको छैन भने, करार जे भए पनि यही कारणले मात्र उजुरी गर्न सकिन्छ। जाँच्ने तरिका मेरो तलब न्यूनतम तलब हो कि होइन, 30 सेकेन्डमा जाँच्ने तरिका मा छ।
कृषि, पशुपालन, माछापालनमा साप्ताहिक बिदाको भत्ता कानुनले सुनिश्चित गर्दैन (근로기준법 धारा 63)। यस्तो अवस्थामा करारमा लेखिएको मासिक रकम नै आधार हो।
काम नभएको भनेर मालिकले चाँडै घर पठाएको वा बिदा दिएको दिन छ भने हिसाब फरक हुन सक्छ। ती मिति र घण्टा छुट्टै लेखेर राख्नुहोस्।
फरक रकम हरेक महिना थपिँदै जान्छ। यो प्रतिशत तलको कार्यस्थल परिवर्तनको मापदण्ड हेर्दा प्रयोग हुन्छ। सही रकम 근로감독관 (श्रम निरीक्षक) ले करार र काममा आएको रेकर्ड हेरेर पक्का गर्छन्।
कम्पनी बदल्न सकिन्छ?
बदल्ने बाटो छ। आधार 외국인근로자의 고용 등에 관한 법률 (विदेशी कामदार रोजगार ऐन, छोटकरीमा 외국인고용법) धारा 25 उपधारा 1 बुँदा 2 र 고용노동부 को सूचना 「외국인근로자의 책임이 아닌 사업장변경 사유」 (विदेशी कामदारको दोष नभएका कार्यस्थल परिवर्तनका कारण, नं. 2021-30) हुन्। तलबसँग सम्बन्धित बुँदाहरू यी हुन्।
- कोरिया आउनुअघिको करार तोडेकाले रोजगार अनुमति रद्द (सूचना धारा 3 बुँदा 1) — मालिकले कोरिया आउनुअघि करार गरेको तलब वा कामका सर्त तोडेमा 고용센터 ले रोजगार अनुमति रद्द गर्न सक्छ (외국인고용법 धारा 19 उपधारा 1 बुँदा 2)। रद्द भएमा मालिकले 15 दिनभित्र श्रम करार अन्त्य गर्नुपर्छ, र कामदारले कार्यस्थल बदल्न सक्छ।
- तलब नदिएको (सूचना धारा 4 बुँदा 1) — तलका मध्ये कुनै एक भएमा। मालिकको सामान्य हिसाब गल्ती यसमा पर्दैन।
- मासिक तलबको 30% वा बढी 2 महिना बितिसक्दा पनि नदिएको वा ढिला दिएको, वा यस्तो 2 पटक वा बढी भएको
- मासिक तलबको 10% वा बढी 4 महिना बितिसक्दा पनि नदिएको वा ढिला दिएको, वा यस्तो 4 पटक वा बढी भएको
- न्यूनतम तलबभन्दा कम दिएको
- तलब कटौती (सूचना धारा 4 बुँदा 2) — काममा लिँदा भनेको तलब वा कामको समय 20% वा बढी घटाएको अवधि निवेदन दिने दिनभन्दा अघिको 1 वर्षमा 2 महिना वा बढी भएमा।
- 권익보호협의회 (विदेशी कामदार अधिकार संरक्षण समिति) को निर्णय (सूचना धारा 6) — मालिक र तपाईंको कुरा फरक भएमा वा प्रमाण नपुगेमा 외국인근로자 권익보호협의회 (उपसमिति) ले कार्यस्थल परिवर्तन मान्न सक्छ। माथिका मापदण्डसँग मिल्दाजुल्दा कारण पनि मान्य हुन सक्छन्।
2 र 3 नम्बरका लागि समस्या चलिरहेकै बेला, वा समस्या सकिएको दिनदेखि 4 महिना नबित्दै निवेदन दिनुपर्छ।
माथिको उदाहरण (फरक लगभग 15.8%) 10% भन्दा बढी हो। यस्तो फरक 4 पटक वा बढी भएमा वा 4 महिना बितिसक्दा पनि नदिएमा 2 नम्बरको मापदण्डमा पर्न सक्छ। त्यसअघि पनि 1 वा 4 नम्बरको आधारमा 고용센터 लाई निर्णय गरिदिन अनुरोध गर्न सकिन्छ। मापदण्डमा पर्छ कि पर्दैन भन्ने 고용센터 ले निर्णय गर्छ।
यो कारणले कम्पनी बदल्दा कार्यस्थल परिवर्तनको गन्ती (सुरुका 3 वर्षमा 3 पटक, थपिएको अवधिमा 2 पटक) मा पर्दैन (외국인고용법 धारा 25 उपधारा 4)।
प्रक्रिया
- करार खोज्नुहोस्। कोरिया आउनुअघि आफ्नै देशमा हस्ताक्षर गरेको मानक श्रम करारको प्रतिलिपि खोजेर फोटो खिचेर राख्नुहोस्।
- 급여명세서 (तलब विवरण पर्ची) र बैंक खाताको विवरण जम्मा गर्नुहोस्। 5 जनाभन्दा कम कामदार भएको कम्पनीले पनि तलब दिँदा 임금명세서 (तलब विवरण पर्ची) दिनुपर्छ। छैन भने म्यासेजमा "तलब विवरण पर्ची दिनुहोस्" भनेर माग्नुहोस्।
- काममा आउने-जाने रेकर्ड राख्नुहोस्। हरेक दिन काम सुरु र अन्त्य भएको समय लेख्नुहोस् वा फोटो खिचेर राख्नुहोस्।
- मालिकलाई म्यासेजमा अनुरोध गर्नुहोस्। उदाहरण: "करारमा महिनाको ○○원 छ। ○ महिनाको फरक रकम ○○원 ○ महिना ○ गतेसम्म दिनुहोस्।" जवाफ नदिएको वा अस्वीकार गरेको रेकर्ड पनि प्रमाण हुन्छ।
- 1577-0071 वा 1350 मा सल्लाह लिनुहोस्। 1577-0071 मा नेपाली भाषामा सल्लाह लिन सकिन्छ।
- फरक रकमको उजुरी गर्नुहोस्। 노동포털 (श्रम पोर्टल, labor.moel.go.kr) मा 진정서 (उजुरी फारम) बुझाउनुहोस्, वा कार्यस्थल हेर्ने 지방고용노동관서 (क्षेत्रीय श्रम कार्यालय) मा जानुहोस्। विस्तृत क्रम तलब नपाउँदा उजुरी गर्ने तरिका मा छ।
- 고용센터 मा जानुहोस्। प्रमाण लिएर गएर भन्नुहोस्: "कोरिया आउनुअघिको करारभन्दा फरक तलब पाइरहेको छु। कार्यस्थल परिवर्तनको कारण बन्छ कि बन्दैन, जाँचिदिनुहोस्।" काम कहिले छोड्ने भन्ने कुरा 고용센터 को सल्लाह लिएपछि मात्र तय गर्नुहोस्।
- कार्यस्थल परिवर्तनको निवेदन दिएर नयाँ कम्पनी खोज्नुहोस्। श्रम करार सकिएको दिनदेखि 1 महिनाभित्र निवेदन दिनुपर्छ, र निवेदन दिएको दिनदेखि 3 महिनाभित्र कार्यस्थल परिवर्तनको अनुमति पाउनुपर्छ। विस्तृत क्रम कार्यस्थल परिवर्तन – कारण, प्रक्रिया, गन्ती मा छ।
चाहिने कागजात
- मानक श्रम करारको प्रतिलिपि (फोटो भए पनि हुन्छ), 외국인등록증 (विदेशी दर्ता कार्ड), राहदानी
- हरेक महिना पाएको तलब विवरण पर्ची, बैंक खातामा पैसा आएको विवरण (बैंक एपको स्क्रिनसट भए पनि हुन्छ)
- काममा आउने-जाने रेकर्ड (नोट, फोटो, हाजिरी एपको स्क्रिन)
- मालिकसँग आदानप्रदान गरेका म्यासेज र मेसेन्जर, फोन कलको रेकर्डिङ
- "घण्टाको तलबमा बदल्छौं" भन्ने कुरा सुनेको मिति र कुरा लेखिएको नोट
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- आफैं काममा जान नछोड्नुहोस्। 근로기준법 धारा 19 उपधारा 1 ले तुरुन्तै करार तोड्ने अधिकार दिन्छ। तर E-9 कामदार 고용센터 को प्रक्रिया बिना काममा नगएमा कम्पनीले "이탈 (काम छोडेर भागेको)" भनेर रिपोर्ट गर्न सक्छ। पहिले 고용센터 मा जानुहोस्। मालिकले भागेको रिपोर्ट गर्छु भनेर धम्की दिए भागेको रिपोर्टको धम्की पाउँदा हेर्नुहोस्।
- घण्टाको तलबको करार वा सहमति पत्रमा हस्ताक्षर नगर्नुहोस्। हस्ताक्षर गरेमा बदलिएका सर्तमा सहमति दिएको मानिन सक्छ। हस्ताक्षर गर्न हतार गराए "सल्लाह लिएर जवाफ दिन्छु" भन्न सक्नुहुन्छ।
- 사직서 (राजीनामा पत्र) वा 합의서 (सम्झौता पत्र) मा हस्ताक्षर गर्नुअघि सल्लाह लिनुहोस्। "आपसी सहमतिमा काम छोड्ने" कागज पनि यस्तै हो। आफैं काम छोडेको भनेर प्रक्रिया भएमा कार्यस्थल परिवर्तनको गन्तीमा पर्न सक्छ। "यो रकममा टुंग्याउँछौं" भन्ने सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरेमा बाँकी फरक रकम पाउन गाह्रो हुन्छ।
- 4 महिनाको म्याद याद गर्नुहोस्। सूचनाको तलबसम्बन्धी मापदण्डमा समस्या सकिएको दिनदेखि 4 महिना नबित्दै निवेदन दिनुपर्छ।
- 5 जनाभन्दा कम भए पनि करारको रकम र न्यूनतम तलब पाइन्छ। साप्ताहिक बिदाको भत्ता पनि पाइन्छ (कृषि, पशुपालन, माछापालन बाहेक)। थप समयको कामको 1.5 गुणा भत्ता र वार्षिक बिदा कानुनले सुनिश्चित गर्दैन, तर करारमा लेखिएको छ भने पाइन्छ।
- 3 वर्ष बितेपछि माग गर्न गाह्रो हुन्छ (근로기준법 धारा 49)।
- कम्पनी बदलेपछि पनि पुरानो कम्पनीको फरक रकमको उजुरी गर्न सकिन्छ।
धेरै सोधिने प्रश्न
प्र. मालिक भन्छन् "5 जनाभन्दा कम कामदार भएको कम्पनी भएकाले करार अनुसार नदिए पनि हुन्छ"। यो सही हो? उ. होइन। कामका सर्त स्पष्ट बताउने (धारा 17), कामका सर्त उल्लङ्घन (धारा 19 उपधारा 1), पूरै तलब दिने (धारा 43) नियम 4 जना वा कम भएको कम्पनीमा पनि लागू हुन्छन् (नियमावली अनुसूची 1)। करारको रकम नै आधार हो।
प्र. घण्टाको तलबमा पाएको पैसा न्यूनतम तलबभन्दा त बढी छ। तैपनि समस्या हो? उ. न्यूनतम तलब भनेको सबैभन्दा तल्लो सीमा हो। करारमा बढी रकम लेखिएको छ भने नियम अनुसार करारको रकम पाउनुपर्छ। फरक रकमको उजुरी गर्न सकिन्छ।
प्र. फरक रकम महिनाको 5% जति मात्र सानो छ। कम्पनी बदल्न सकिन्छ? उ. फरक रकम जति भए पनि उजुरी गर्न सकिन्छ। कार्यस्थल परिवर्तन सूचनाको मापदण्डमा पर्छ कि पर्दैन भन्ने 고용센터 ले निर्णय गर्छ। कोरिया आउनुअघिको करार तोडेकाले रोजगार अनुमति रद्द गर्ने कि नगर्ने भन्ने पनि 고용센터 ले नै तय गर्छ। वास्तवमै रद्द भएपछि मात्र त्यो कारणले कम्पनी बदल्न सकिन्छ। अधिकार संरक्षण समितिको निर्णयबाट पनि मान्यता पाउन सकिन्छ, त्यसैले प्रमाण लिएर सल्लाह लिनुहोस्।
प्र. मैले घण्टाको तलबको सहमति पत्रमा हस्ताक्षर गरिसकेँ। उ. तैपनि सल्लाह लिन सकिन्छ। न्यूनतम तलब र साप्ताहिक बिदाको भत्ता (कृषि, पशुपालन, माछापालन बाहेक) सहमति पत्र जे भए पनि पाइन्छ (최저임금법 (न्यूनतम तलब ऐन) धारा 6 उपधारा 3, 근로기준법 धारा 15)। काममा लिँदा भनेको तलबभन्दा 20% वा बढी घटेको छ भने कार्यस्थल परिवर्तनको कारण हो कि होइन भनेर 고용센터 ले निर्णय गर्छ (सूचना धारा 4 बुँदा 2)। हस्ताक्षर गरेको कागजको फोटो र कहिले, कसरी हस्ताक्षर गर्नुभयो भनेर लेखिएको नोट लिएर 1577-0071, 1350, 고용센터 मा सल्लाह लिनुहोस्।
प्र. आफ्नै देशमा हस्ताक्षर गरेको करार हराएँ। उ. 고용센터 मा करारको विवरण जाँच्न सकिन्छ कि सकिँदैन भनेर सोध्नुहोस्। तलब विवरण पर्ची, म्यासेज, सहकर्मीको भनाइ पनि प्रमाण हुन्छन्।
सहयोग पाउने ठाउँ
| संस्था | फोन / वेबसाइट | काम |
|---|---|---|
| 외국인력상담센터 (विदेशी कामदार परामर्श केन्द्र) | 1577-0071 | नेपाली भाषामा सल्लाह, वर्षभरि 365 दिन 09:00~18:00 |
| 고용노동부 고객상담센터 (श्रम मन्त्रालय ग्राहक परामर्श केन्द्र) | 1350 | तलब र कामका सर्तसम्बन्धी सल्लाह |
| 외국인종합안내센터 (विदेशी नागरिक सूचना केन्द्र) | 1345 | 20 भाषा (नेपाली समेत), सरकारी कार्यालयसँग फोनमा कुरा गर्दा 3-पक्षीय दोभाषे, कामको दिन 09:00~22:00 (18:00 पछि कोरियाली, अंग्रेजी, चिनियाँ मात्र) |
| 고용노동부 노동포털 (श्रम पोर्टल) | labor.moel.go.kr | अनलाइनमा उजुरी फारम बुझाउने |
| 고용센터 | काम गरेको कार्यस्थलको ठेगाना हेर्ने 고용센터 (कुन 고용센터 मा निवेदन दिने) | कार्यस्थल परिवर्तनको सल्लाह र निवेदन |
| 외국인고용관리시스템 (EPS, विदेशी रोजगार व्यवस्थापन प्रणाली) | www.eps.go.kr | अनलाइनमा कार्यस्थल परिवर्तनको निवेदन (लगइन चाहिन्छ) |