तलब नपाएको बेला उजुरी दिने तरिका
प्रमाण जम्मा गरेर 고용노동부 मा 진정 (उजुरी) दिने क्रम र कति समय लाग्छ भन्ने कुरा यहाँ मिलाइएको छ।
एक नजरमा
- तलब तोकिएको दिनमा पूरै दिनुपर्छ, यो नै मुख्य नियम हो। कम्पनी छोडेको बेलामा 14 दिनभित्र बाँकी तलब र 퇴직금 (काम छोड्दा पाइने रकम) सबै दिनुपर्छ।
- पहिले कम्पनीलाई रेकर्ड रहने तरिकाले तलब माग्नुहोस्, त्यसपछि 고용노동부 (श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय) मा 진정 (उजुरी) दिनुहोस्।
- 진정 노동포털 (labor.moel.go.kr, श्रम पोर्टल) बाट अनलाइन वा कम्पनी रहेको क्षेत्रको 지방고용노동관서 (स्थानीय श्रम कार्यालय) मा गएर दिन सकिन्छ।
- 2025 नोभेम्बर 6 देखि तलब बक्यौताको उजुरी दिने विदेशीको बारेमा 출입국·외국인관서 (आप्रवासन कार्यालय) लाई खबर गरिँदैन। बसाइको अनुमति (भिसा) नभएको मानिसले पनि 진정 दिन सक्छ।
- तलब पाउने अधिकार 3 वर्ष बितेपछि हराउँछ। ढिलो नगर्नु राम्रो हुन्छ।
कहिले लागू हुन्छ
- तलब आउने दिन बितिसक्यो तर तलब आएन भने
- काम गरेको समयभन्दा कम तलब पाएको भए (ओभरटाइम, रातको काम, बिदाको दिनको भत्ता नपाएको पनि पर्छ)
- कम्पनी छोडेको 14 दिन बित्यो तर अन्तिम महिनाको तलब वा 퇴직금 पाइएन भने
- कम्पनी बन्द भयो र सम्पर्क हुँदैन भने
- मालिकले "अर्को महिना दिन्छु" भन्दै पटक-पटक ढिलो गरिरहेको छ भने
तलब कम्पनी सानो या ठूलो जेसुकै भए पनि सुरक्षित हुन्छ। 5 जनाभन्दा कम कामदार भएको कम्पनीमा पनि उही नियम लागू हुन्छ।
प्रक्रिया
- कम्पनीलाई लेखेर माग्नुहोस्। मुखले मात्र नभनी, म्यासेज, कार्तालक (카카오톡), इमेल जस्तो रेकर्ड रहने तरिकाले माग्नुहोस्। "कुन महिनाको कति दिनको तलब कति रकम कहिलेसम्म दिनुहोस्" भनी रकम र अवधि लेख्नुहोस्। यो कुराकानी नै पछि प्रमाण बन्छ।
- प्रमाण जम्मा गर्नुहोस्। तलको आवश्यक कागजातको सूची हेरेर फोटो खिच्नुहोस् वा फाइलमा सुरक्षित राख्नुहोस्। कम्पनी छोड्नुभन्दा पहिले जम्मा गर्दा धेरै सजिलो हुन्छ।
- 진정 दिनुहोस्। दुई तरिका छन्।
- अनलाइन: 노동포털 (labor.moel.go.kr) → 민원신청 (उजुरी आवेदन) → 근로기준 분야 (श्रम मापदण्ड विषय) → 진정서 (उजुरी फारम)
- गएर: कम्पनी रहेको क्षेत्रको 지방고용노동관서 को 고객지원실 (ग्राहक सहायता कक्ष)। परिचयपत्र लिएर जानुहोस्।
- 근로감독관 (श्रम निरीक्षक) तोकिन्छ र जाँच सुरु हुन्छ। सामान्यतया उजुरी दर्ता भएको 1~2 हप्ताभित्र जिम्मेवार 근로감독관 तोकिन्छ। उजुरी दिने मानिस र मालिक दुवैलाई उपस्थित हुन बोलाइन्छ।
- उपस्थित भएर के भएको हो भन्ने कुरा बताउनुहोस्। कोरियन भाषा गाह्रो भए दोभाषे माग्न सक्नुहुन्छ। उपस्थित हुन बोलाउँदा 2 पटक वा त्योभन्दा बढी नआएमा उजुरी गर्ने इच्छा छैन भनी मानिन्छ र फाइल बन्द हुन्छ। मिति नमिले पहिले नै निरीक्षकलाई फोन गरेर मिलाउनु राम्रो हुन्छ।
- कानुन उल्लङ्घन भएको पुष्टि भए सुधार गर्ने आदेश (시정지시) दिइन्छ। त्यो अवधिभित्र मालिकले तलब दिए फाइल टुङ्गिन्छ।
- मालिकले सुधार आदेश मानेन भने फौजदारी मुद्दा दर्ता भई अभियोजन कार्यालयमा पठाइन्छ। तलब बक्यौतामा 3 वर्षसम्म जेल वा 3천만 원 (30,000,000원) सम्म जरिवाना हुन सक्छ।
काम सक्न लाग्ने समय दर्ता भएको दिनदेखि 25 दिन हो (शनिबार र सार्वजनिक बिदा गन्ती हुँदैन)। फाइल जटिल भए दोस्रो पटकसम्म म्याद थप्न सकिन्छ। व्यवहारमा एक महिनादेखि दुई-तीन महिनासम्म लाग्ने धेरै हुन्छ।
आवश्यक कागजात
- 근로계약서 (श्रम सम्झौता पत्र) — 표준근로계약서 (मानक श्रम सम्झौता पत्र) को प्रतिलिपि
- 외국인등록증 (विदेशी दर्ता प्रमाणपत्र), राहदानी
- काममा आउने-जाने रेकर्ड (औंठाछाप स्क्रिनको फोटो, हाजिरी एपको स्क्रिन, कामको दैनिकी, यातायात कार्डको विवरण, होस्टेलमा भित्र-बाहिर गरेको रेकर्ड)
- 급여명세서 (तलब विवरण पत्र) र बैंक खातामा पैसा आएको विवरण (बैंक एपको स्क्रिन फोटो पनि हुन्छ)
- मालिक वा म्यानेजरसँग गरेको म्यासेज, कार्तालक, फोन रेकर्डिङ
- सँगै काम गर्ने साथीको फोन नम्बर (उनीहरूको बयान चाहिन सक्छ)
- कम्पनीको नाम, ठेगाना, मालिकको नाम र फोन नम्बर
कुनै रेकर्ड नभए पनि 진정 दिन सकिन्छ। 근로감독관 ले कम्पनीको कागजात जाँच गर्छ। तर प्रमाण जति धेरै भयो, स्वीकार हुने रकम त्यति नै बढी हुन्छ।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- बसाइको अनुमति (भिसा) नभए पनि 진정 दिन सकिन्छ। 2025 नोभेम्बर 6 देखि लागू भएको 출입국관리법 (आप्रवासन नियन्त्रण ऐन) नियमावली संशोधन अनुसार, तलब बक्यौताको उजुरी दिने विदेशीको बारेमा 근로감독관 ले 출입국 (आप्रवासन) लाई खबर गर्नुपर्दैन। तलब भिसा भए-नभएको जेसुकै भए पनि, काम गरे जति पाउने अधिकार हुन्छ।
- तलब बक्यौता कार्यस्थल परिवर्तन गर्ने कारण हो। E-9 मा काम गर्दागर्दै तलब रोकियो भने, त्यो मालिकको गल्ती भएकाले कार्यस्थल परिवर्तनको गणनामा जोडिँदैन। श्रम सम्झौता सकिएको दिनदेखि 1 महिनाभित्र 고용센터 (रोजगार केन्द्र) मा परिवर्तनको आवेदन दिनुहोस्।
- 3 वर्ष बितेपछि माग्न पाइँदैन। तलब माग्न पाउने म्याद 3 वर्ष हो (근로기준법 제49조)। 퇴직금 पनि 3 वर्ष हो।
- सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभन्दा पहिले रकम हिसाब गर्नुहोस्। "यति रकममा टुङ्ग्याउँछु" भन्ने कागजमा हस्ताक्षर गरेपछि बाँकी रकम पाउन गाह्रो हुन्छ। हतार छ भनेर तुरुन्तै हस्ताक्षर नगरी, पहिले 1345 वा परामर्श केन्द्रमा सोध्नु राम्रो हुन्छ।
- कम्पनी परिवर्तन गरे पनि 진정 कायम रहन्छ। पहिले नै छोडिसकेको कम्पनीको तलबको पनि उजुरी दिन सकिन्छ।
- 2025 अक्टोबर 23 देखि सजाय कडा भएको छ। काम गरिरहेको कामदारले पनि बक्यौता तलबमा वार्षिक 20% ढिलो भुक्तानी ब्याज पाउन सक्छ, र जानाजान तलब रोकेको वा 3 महिनाभन्दा बढी लामो समय रोकेको भए बक्यौता रकमको बढीमा 3 गुणासम्म क्षतिपूर्ति माग्न सकिन्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
Q. कम्पनीले पैसा छैन भन्छ। पाउने कुनै उपाय छ? A. 대지급금 (सरकारले पहिले तिरिदिने रकम) भन्ने व्यवस्था छ। 근로복지공단 (श्रमिक कल्याण निगम) ले मालिकको सट्टा पहिले तलब दिन्छ र पछि मालिकसँग माग्छ। 간이대지급금 (सरल 대지급금) मा तलब, कम्पनी बन्द भएको बेलाको भत्ता र सुत्केरी बिदाको भत्ता 700만 원 (7,000,000원), 퇴직급여 (अवकाश रकम) 700만 원 (7,000,000원), दुवै जोडेर बढीमा 1,000만 원 (10,000,000원) सम्म पाइन्छ। काम छोडेको अवस्थामा, अन्तिम पटक तलब नपाएको दिनको भोलिपल्टदेखि 1 वर्षभित्र 진정 दिएर "체불 임금등·사업주 확인서" (बक्यौता तलब र रोजगारदाता प्रमाणित गर्ने कागज) लिनुहोस्, अनि त्यो कागज पहिलो पटक पाएको दिनदेखि 6 महिनाभित्र 근로복지공단 मा आवेदन दिनुहोस्। कम्पनी टाट पल्टिने वा पुनर्संरचनाको प्रक्रियामा गएको भए, वा 도산등사실인정 (कम्पनी टाट पल्टेको भन्ने आधिकारिक स्वीकृति) पाएको भए 도산대지급금 (टाट पल्टँदाको 대지급금) माग्न सकिन्छ, र त्यस्तो बेला उमेर अनुसार मासिक अधिकतम रकम फरक हुन्छ।
Q. म अझै त्यही कम्पनीमा काम गरिरहेको छु। आवेदन दिन सक्छु? A. काम गरिरहेकै बेलामा पनि 간이대지급금 माग्न सकिन्छ। तर मुद्दा वा 진정 दिँदा श्रम सम्झौता कायम रहनुपर्छ (दैनिक ज्यालादारी श्रमिक बाहेक), र पछिल्लो 3 महिनाको सामान्य घण्टा ज्याला न्यूनतम ज्यालाको 110% भन्दा कम हुनुपर्छ। सर्त मिल्छ कि मिल्दैन भनेर 근로복지공단 वा 근로감독관 सँग सोध्नुहोस्।
Q. मलाई कोरियन भाषा आउँदैन। कसरी उजुरी दिने? A. 1345 외국인종합안내센터 (विदेशी समग्र सूचना केन्द्र) मा फोन गरे 20 भाषामा (नेपाली पनि पर्छ) परामर्श लिन सकिन्छ, र सरकारी कार्यालयको काम गर्दा 3 जनाको फोन कुराकानीमा दोभाषे सहयोग गर्छ। 근로감독관 सँग फोनमा कुरा गर्दा वा जाँचमा जाँदा 1345 जोडिदिन भन्न सक्नुहुन्छ। 1577-0071 외국인력상담센터 (विदेशी जनशक्ति परामर्श केन्द्र) ले पनि 18 भाषामा फोन परामर्श दिन्छ।
Q. 진정 (उजुरी) र 고소 (मुद्दा दर्ता) मा के फरक छ? A. 진정 भनेको रोकिएको तलब देऊ भनी माग्नु हो, र 고소 भनेको मालिकलाई सजाय देऊ भनी माग्नु हो। सामान्यतया 진정 बाट सुरु गरिन्छ। 진정 को चरणमा समाधान भएन भने 고소 सम्म जान सकिन्छ।
Q. मसँग वकिललाई दिने पैसा छैन। A. तलब रोकिएको बेलाको मासिक औसत तलब 400만 원 (4,000,000원) भन्दा कम भए 대한법률구조공단 (कोरिया कानुनी सहायता निगम) बाट मुद्दाको खर्च र वकिलको शुल्क निःशुल्क पाउन सकिन्छ। फोन नम्बर क्षेत्र कोड नराखी 132 हो।
सहयोग पाइने ठाउँ
| संस्था | फोन | विवरण |
|---|---|---|
| 외국인종합안내센터 | 1345 (विदेशबाट +82-2-1345) | 20 भाषामा परामर्श, 3 जनाको फोनमा दोभाषे। कार्यदिन 09:00~22:00 |
| 외국인력상담센터 | 1577-0071 | 18 भाषामा श्रम र दैनिक जीवनको परामर्श। 09:00~18:00 |
| 고용노동부 고객상담센터 | 1350 | श्रम कानुन परामर्श |
| 대한법률구조공단 | 132 | निःशुल्क कानुनी सहायता |
| 고용노동부 노동포털 | labor.moel.go.kr | 진정서 अनलाइन दर्ता |
| 근로복지공단 | 1588-0075 | 대지급금 आवेदन |