हाम्रो कम्पनीमा 5 जनाभन्दा कम छन् — तैपनि पाउन सकिने कुरा, नपाइने कुरा
5 जनाभन्दा कम भए पनि न्यूनतम ज्याला, साप्ताहिक बिदाको भत्ता, 퇴직금 (काम छाडेपछि पाइने रकम), जागिरबाट निकाल्नुअघिको पूर्वसूचना र नतिरेको तलबको उजुरी उस्तै लागू हुन्छन्। थप भत्ता र वार्षिक बिदा लागू हुँदैनन्।
एक नजरमा
- 근로기준법 (श्रम मापदण्ड ऐन) नियमित रूपमा 5 जना वा बढी भएको कार्यस्थलमा पूरै लागू हुन्छ। 4 जना वा कम भएको कार्यस्थलमा केही धारा मात्र लागू हुन्छन् (근로기준법 धारा 11, 시행령 (कार्यान्वयन आदेश) 별표 1 (अनुसूची 1))।
- 5 जनाभन्दा कम भए पनि न्यूनतम ज्याला, 주휴수당 (साप्ताहिक बिदाको भत्ता), 퇴직금 (काम छाडेपछि पाइने रकम), 해고예고수당 (पूर्वसूचनाबिना निकाल्दा पाइने भत्ता), आराम समय, 근로계약서 (श्रम सम्झौता पत्र), पूरा तलब भुक्तानी उस्तै पाइन्छ।
- 5 जनाभन्दा कम भए ओभरटाइम, राति र बिदाको दिनको कामको थप भत्ता (1.5 गुणा), वार्षिक बिदा, सार्वजनिक बिदाको तलब, 부당해고 구제신청 (अनुचित रूपमा निकालिएकोमा उपचारको निवेदन), हप्तामा 52 घण्टाको सीमा कानुनले सुनिश्चित गरेको छैन।
- तलब नदिएमा कार्यस्थल जति ठूलो वा सानो भए पनि उस्तै गरी 임금체불 진정 (नतिरेको तलबको उजुरी) गर्न सकिन्छ।
- 2026 अक्टोबरको अवस्थामा सरकारले 5 जनाभन्दा कम भएका कार्यस्थलमा पनि 근로기준법 व्यापक रूपमा लागू गर्ने उपायबारे छलफल गरिरहेको छ। कानुन अहिलेसम्म बदलिएको छैन।
📖 पूरा पढ्नुहोस् · 12 min
यो कहिले लागू हुन्छ
सानो रेस्टुरेन्ट, सानो कारखाना, खेत वा पसलमा साहु र केही कामदार मात्र काम गर्ने अवस्थामा लागू हुन्छ। "सानो कम्पनी भएकाले त्यस्तो केही हुँदैन" भन्ने कुरा ठीक हो कि होइन भनेर जाँच्ने लेख हो यो।
पाउन सकिने कुरा, नपाइने कुरा
5 जनाभन्दा कम भए पनि लागू हुने कुरा (별표 1 अनुसार)
| विषय | विवरण | आधार |
|---|---|---|
| न्यूनतम ज्याला | 2026 मा प्रतिघण्टा 10,320원। सबै कार्यस्थलमा | 최저임금법 (न्यूनतम ज्याला ऐन) धारा 3 |
| 근로계약서 | तलब, कामको समय र बिदा लेखिएको सम्झौता गरी 1 प्रति पाइन्छ | 근로기준법 धारा 17 |
| तलब भुक्तानी | महिनामा कम्तीमा 1 पटक, तोकिएको दिनमा, पूरा रकम नगद (बैंक खाता) मा | धारा 43 |
| 임금명세서 (तलब विवरण) | तलब दिँदा विवरण पनि सँगै दिइन्छ | धारा 48 |
| 주휴수당 | 1 हप्ताका तोकिएका कामका सबै दिन हाजिर भए तलबसहितको साप्ताहिक बिदा 1 दिन | धारा 55 दफा 1 |
| आराम समय | 4 घण्टा काम गरे 30 मिनेट, 8 घण्टा भए 1 घण्टा | धारा 54 |
| 해고예고 (निकाल्नुअघिको पूर्वसूचना) | 30 दिनअघि जानकारी दिने वा 30 दिनको 통상임금 (नियमित ज्याला) दिने (3 महिनाभन्दा कम काम गरेका कामदारलाई छुट) | धारा 26 |
| औद्योगिक दुर्घटना र प्रसूति बिदाको समयमा निकाल्न निषेध | कामका कारण लागेको चोट वा रोगले आराम गरिरहेको अवधि र त्यसपछिको 30 दिनसम्म निकाल्न निषेध | धारा 23 दफा 2 |
| 출산전후휴가 (प्रसूति बिदा) | 90 दिन | धारा 74 |
| काम छाडेपछिको रकम हिसाब | काम छाडेको दिनदेखि 14 दिनभित्र तलब र 퇴직금 दिने | धारा 36 |
| 퇴직금 | 1 वर्ष वा बढी, हप्तामा 15 घण्टा वा बढी काम गरेको भए पाइन्छ | 근로자퇴직급여 보장법 (कामदार अवकाश लाभ सुरक्षा ऐन) धारा 4 |
| 산재보험 (औद्योगिक दुर्घटना बीमा) | चोट लागे 근로복지공단 (श्रमिक कल्याण निगम) मा निवेदन दिने। कार्यस्थलको आकार जे भए पनि लागू हुनु सिद्धान्त हो। तर कम्पनीको रूपमा दर्ता नभएका 5 जनाभन्दा कम भएका खेत र माछा मार्ने ठाउँ यसमा पर्दैनन्, त्यसैले 농어업인 안전보험 (किसान र माछापालकको सुरक्षा बीमा) हुन सक्छ। माछा मार्ने डुङ्गामा 어선원 재해보상보험 (माछा मार्ने डुङ्गाका कामदारको दुर्घटना क्षतिपूर्ति बीमा) हुन सक्छ। कुन बीमा हो कम्पनीलाई सोध्नुहोस् र 1577-0071 वा 1588-0075 मा जाँच गर्नुहोस् | 산업재해보상보험법 (औद्योगिक दुर्घटना क्षतिपूर्ति बीमा ऐन) धारा 6, 시행령 धारा 2 |
| नतिरेको तलबको उजुरी र सजाय | 근로감독관 (श्रम निरीक्षक) को छानबिन र सजायका नियम उस्तै लागू हुन्छन् | धारा 101~धारा 106, धारा 107~ |
5 जनाभन्दा कम भए कानुनले सुनिश्चित नगरेका कुरा
| विषय | 5 जना वा बढी भए | आधार धारा |
|---|---|---|
| ओभरटाइम, राति र बिदाको दिनको कामको थप भत्ता | 1.5 गुणा (बिदाको दिन 8 घण्टाभन्दा बढी काम गरे 2 गुणा) | धारा 56 |
| तलबसहितको वार्षिक बिदा | 1 वर्षभन्दा कम भए महिनामा 1 दिन, 1 वर्ष वा बढी भए 15 दिन | धारा 60 |
| सार्वजनिक बिदाको तलबसहितको बिदा | 설 (नयाँ वर्ष), 추석 (फसल उत्सव) जस्ता सरकारी कार्यालयका सार्वजनिक बिदामा तलब पाइने | धारा 55 दफा 2 |
| कामको समयको सीमा | हप्तामा 40 घण्टा + ओभरटाइम 12 घण्टा = बढीमा 52 घण्टा | धारा 50, धारा 53 |
| अनुचित रूपमा निकाल्न निषेध र उपचारको निवेदन | उचित कारणबिना निकाल्न निषेध, 노동위원회 (श्रम आयोग) मा उपचारको निवेदन | धारा 23 दफा 1, धारा 28 |
| 휴업수당 (काम बन्द हुँदाको भत्ता) | कम्पनीको कारणले काम बन्द गराए औसत ज्यालाको 70% | धारा 46 |
| कार्यस्थलमा दुर्व्यवहार निषेध | दुर्व्यवहारको उजुरी र छानबिन गर्नुपर्ने दायित्व | धारा 76-2 |
5 जनाभन्दा कम भएको कार्यस्थलमा ओभरटाइम गरे काम गरेको समयको तलब (1 गुणा) पाइन्छ। 1.5 गुणासम्म बढाएर दिने कुरा मात्र कानुनमा छैन।
"नियमित रूपमा 5 जना" कसरी गन्ने
시행령 धारा 7-2 मा हिसाब गर्ने तरिका छ।
- समस्या भएको दिन (उदाहरण: भत्ता नपाएको दिन) भन्दा ठीक अघिको 1 महिना मा काम गरेका मानिसको संख्या दिनदिनै जोड्नुहोस् (연인원, सबै दिनको कामदार संख्याको जोड)।
- त्यो जोडलाई त्यस अवधिमा व्यवसाय चलेका दिनको संख्या (가동일수) ले भाग गर्नुहोस्।
- नतिजा 5 वा बढी भए त्यो 5 जना वा बढी भएको कार्यस्थल हो।
गन्दा स्थायी कामदार, करार कामदार, पार्टटाइम कामदार र विदेशी कामदार सबै पर्छन्। रोजगारीको प्रकार वा राष्ट्रियताले फरक पार्दैन। साहु आफैं गनिँदैनन्। साहुको परिवारका सदस्य, परिवार बाहिरका कम्तीमा 1 जना कामदार सँगै काम गर्छन् भने गनिन्छन्। 파견근로자 (अर्को कम्पनीबाट पठाइएका कामदार) गनिँदैनन्।
उदाहरणका लागि, 20 दिन चलेको पसलमा हरेक दिन साहुकी श्रीमती 1 जना र कामदार 3 जना काम गर्छन्, र पार्टटाइम कामदार 1 जना 10 दिन आएको भए 연인원 4×20 + 10 = 90 जना हुन्छ। 90 ÷ 20 = 4.5 भएकाले यो 5 जनाभन्दा कम हो। स्पष्ट नभएमा 근로감독관 ले हाजिरी रेकर्ड हेरेर हिसाब गर्छन्।
वार्षिक बिदा (धारा 60~धारा 62) को मापदण्ड अझ कडा छ। ठीक अघिको 1 वर्षभरि लगातार 5 जना वा बढी भएको हुनुपर्छ (시행령 धारा 7-2 दफा 3)।
कृषि, पशुपालन र माछापालन छुट्टै हेरिन्छ
खेत, पशु फार्म वा माछा पालन केन्द्रमा काम गर्ने E-9 कामदारका लागि, कार्यस्थलमा 5 जना वा बढी भए पनि कामको समय, आराम र बिदाका नियम लागू हुँदैनन् (근로기준법 धारा 63)। त्यसैले 주휴수당, आराम समय र बिदाको दिनको थप भत्ता कानुनले सुनिश्चित गरेको छैन। तर नियमित रूपमा 5 जना वा बढी भए रातको कामको थप भत्ता (राति 10 बजे~बिहान 6 बजे, 50%) लागू हुने भनी व्याख्या गरिन्छ, र वार्षिक बिदा पनि लागू हुन्छ। 5 जनाभन्दा कम भएका खेतमा यी दुवै कानुनले सुनिश्चित गरेको छैन। न्यूनतम ज्याला, 퇴직금 र पूरा तलब भुक्तानी पनि उस्तै लागू हुन्छन्।
प्रक्रिया — आफ्नो कम्पनीको कामदार संख्या र अधिकार जाँच्ने क्रम
- सँगै काम गर्ने मानिस गन्नुहोस्। साहुलाई छाडेर, परिवार, पार्टटाइम कामदार र विदेशी सबैलाई राखेर, एक दिनमा सामान्यतया कति जनाले काम गर्छन् लेखेर राख्नुहोस्। एक महिनासम्म हरेक दिन लेखे सबैभन्दा सही हुन्छ।
- 근로계약서 पढ्नुहोस्। भत्ता, बिदा र बोनसका विषय छन् कि छैनन् हेर्नुहोस्। 5 जनाभन्दा कम भए पनि सम्झौतामा लेखिएको भत्ता पाउन सकिन्छ। सम्झौतामा कानुनभन्दा राम्रो सर्त राख्न सकिन्छ।
- 급여명세서 (तलब विवरण पत्र) जाँच्नुहोस्। प्रतिघण्टा ज्याला × घण्टा न्यूनतम ज्याला वा बढी छ कि छैन, 주휴수당 समावेश छ कि छैन हेर्नुहोस्। 30 सेकेन्डमा तलब जाँच्ने लेख हेर्नुहोस्।
- नपाएको कुरा भए पहिले कम्पनीलाई लिखित रूपमा (मेसेज वा मेसेन्जर) सोध्नुहोस्। जवाफ नआएमा वा अस्वीकार गरेमा अर्को चरणमा जानुहोस्।
- 1350 वा 1577-0071 मा फोन गरेर आफ्नो कम्पनी 5 जना वा बढीको हो कि होइन, कुन कुन विषय पाउन सकिन्छ भनेर परामर्श लिनुहोस्।
- 임금체불 진정 노동포털 (श्रम पोर्टल, labor.moel.go.kr) वा कार्यस्थलको क्षेत्र हेर्ने 지방고용노동관서 (क्षेत्रीय श्रम कार्यालय) मा दिनुहोस्। कार्यस्थलको कामदार संख्या 근로감독관 ले छानबिन गर्छन्। नपाएको तलबको 3 वर्ष हरेक तलब दिने दिनदेखि महिनैपिच्छे छुट्टाछुट्टै गनिन्छ, र पुरानो महिनाबाट अधिकार हराउँदै जान्छ। 간이대지급금 (नतिरेको तलबको सट्टा सरकारबाट पाइने सरल भुक्तानी) का लागि काम छाडेको दिनको भोलिपल्टदेखि 1 वर्षभित्र उजुरी गर्नुपर्छ। 3 वर्षको समयसीमा हेर्नुहोस्।
तयार गर्ने कुरा
- 근로계약서, 급여명세서, बैंक खातामा तलब आएको विवरण
- काममा आएको र गएको समय लेखिएको रेकर्ड (फोटो, नोट, एपको रेकर्ड)
- सँगै काम गरेका मानिसको संख्या लेखिएको नोट (नाम थाहा नभए पनि मितिअनुसारको संख्या भए पुग्छ)
- कम्पनीसँग आदानप्रदान गरेका मेसेज र मेसेन्जर कुराकानी
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- "5 जनाभन्दा कम भएकाले न्यूनतम ज्याला पनि हुँदैन" भन्ने कुरा गलत हो। न्यूनतम ज्याला, 주휴수당 र 퇴직금 1 जना मात्र राखेको ठाउँमा पनि लागू हुन्छन्।
- 해고예고 5 जनाभन्दा कम भएको ठाउँमा पनि लागू हुन्छ। 3 महिनाभन्दा बढी काम गरिसकेपछि अचानक "भोलिदेखि नआउनू" भने 30 दिनको 통상임금 माग गर्न सकिन्छ। तर 노동위원회 मा 부당해고 구제신청 5 जनाभन्दा कम भएको ठाउँमा गर्न सकिँदैन।
- कामदार संख्या घटाएर देखाउने अवस्था हुन्छ। परिवारका सदस्यलाई कामदार होइन भन्ने वा 4대보험 (4 प्रकारका सामाजिक बीमा) मा केही जनालाई मात्र दर्ता गर्ने जस्ता तरिका हुन्। वास्तवमा काम गर्ने मानिसको संख्या नै मापदण्ड हो।
- 5 जनाभन्दा कम भए पनि सम्झौतामा लेखिएको वार्षिक बिदा वा भत्ता पाइन्छ। सम्झौता पहिले लागू हुन्छ।
- 2026 मा सरकारले 5 जनाभन्दा कम भएका कार्यस्थलमा 근로기준법 विस्तार गर्ने कुरालाई राष्ट्रिय कार्यसूचीको रूपमा छलफल गरिरहेको छ (2026-10-04 को समाचारअनुसार)। कानुन बदलिएमा यो लेख फेरि जाँच्नुहोस्।
धेरै सोधिने प्रश्न
Q. कामदार 4 जना छन् र म हरेक दिन 2 घण्टा ओभरटाइम गर्छु। 1.5 गुणा पाउन सक्छु? A. कानुनअनुसार पाउन गाह्रो छ। तर ओभरटाइम गरेको 2 घण्टाको तलब (1 गुणा) अवश्य पाइन्छ। 근로계약서 मा "연장근로 가산 50%" (ओभरटाइममा 50% थप) लेखिएको छ भने त्यही वाचाअनुसार पाउन सकिन्छ।
Q. साहुको छोरा पनि सँगै काम गर्छ। उसलाई पनि गन्ने? A. परिवार बाहिरका कम्तीमा 1 जना कामदार सँगै काम गर्छन् भने परिवारका सदस्य पनि गनिन्छन्। साहु आफैं मात्र गनिँदैनन्।
Q. 5 जनाभन्दा कम भएको ठाउँमा 1 वर्ष काम गरेर छाड्दै छु। 퇴직금 छ? A. छ। 퇴직금 근로자퇴직급여 보장법 ले तोकेको हो, र कार्यस्थलको आकार जे भए पनि लागू हुन्छ। E-9 ले पहिले 출국만기보험 (देश छाड्दा पाइने बीमा) बाट पाउँछन्, र नपुगे बाँकी रकम माग गर्छन्। थप विवरण 퇴직금 लेख मा हेर्नुहोस्।
Q. 2 महिनाको तलब दिएको छैन। 5 जनाभन्दा कम भएकाले उजुरी गर्न मिल्दैन? A. मिल्छ। तलब भुक्तानीका नियम र सजाय सबै कार्यस्थलमा लागू हुन्छन्। 노동포털 बाट उजुरी दिनुहोस् वा 1350 मा परामर्श लिनुहोस्।
सहयोग पाउने ठाउँ
| संस्था | फोन | विवरण |
|---|---|---|
| 고용노동부 (श्रम मन्त्रालय) 고객상담센터 (ग्राहक परामर्श केन्द्र) | 1350 | 5 जना वा बढी हो कि होइन, भत्ता, निकालिएको र नतिरेको तलबबारे परामर्श |
| 외국인력상담센터 (विदेशी कामदार परामर्श केन्द्र) | 1577-0071 | नेपाली सहित धेरै भाषामा श्रम परामर्श। 365 दिन 09:00~18:00। शनिबार र सार्वजनिक बिदामा ड्युटी कर्मचारीले चलाउँछन् |
| 외국인종합안내센터 (विदेशीका लागि समग्र जानकारी केन्द्र) | 1345 | नेपाली सहित 20 भाषा। श्रम कार्यालय जस्ता सरकारी संस्थासँग फोनमा कुरा गर्दा 3 पक्षीय दोभाषे सेवा। सोमबार~शुक्रबार 09:00~22:00 (नेपाली 18:00 सम्म) |
| 고용노동부 노동포털 | labor.moel.go.kr | नतिरेको तलबको उजुरी अनलाइन दर्ता |
| 국가법령정보센터 (राष्ट्रिय कानुन जानकारी केन्द्र) | law.go.kr | 근로기준법 र 시행령 별표 1 को मूल पाठ |
👍 उपयोगी लाग्यो भने Mitra Korea लाई फलो र सब्स्क्राइब गर्नुहोस्, लाइक पनि गर्नुहोस्।
TikTok · YouTube · Facebook · Instagram