ओभरटाइम, राति काम र बिदाको दिन काम गर्दा पाउने भत्ता कसरी हिसाब गर्ने
ओभरटाइममा 50%, राति काममा 50%, बिदाको दिन काममा 50~100% थप ज्याला हुन्छ। यसलाई प्रति घण्टा 10,320원 ज्यालाको आधारमा हिसाब गरिएको छ।
छोटकरीमा
- ओभरटाइम (연장근로): 통상임금 (नियमित ज्याला) को 50% थप दिनुपर्छ।
- राति काम (야간근로) (राति 10 बजेदेखि भोलिपल्ट बिहान 6 बजेसम्म): 통상임금 को 50% थप दिनुपर्छ।
- बिदाको दिन काम (휴일근로): 8 घण्टासम्म 50% थप, 8 घण्टाभन्दा बढी भागमा 100% थप दिनुपर्छ।
- यो थप भत्ता सधैं 5 जना वा सोभन्दा बढी कामदार भएको कार्यस्थलमा मात्र लागू हुन्छ।
- कृषि, पशुपालन र माछापालन/मत्स्य कार्यस्थलमा ओभरटाइम र बिदाको दिनको थप भत्ता लागू हुँदैन। तर राति कामको थप भत्ता लागू हुन्छ।
कहिले लागू हुन्छ
- दिनमा 8 घण्टा वा हप्तामा 40 घण्टाभन्दा बढी काम गरेमा → ओभरटाइम
- राति 10 बजेदेखि बिहान 6 बजेसम्मको समयमा काम गरेमा → राति काम
- साप्ताहिक बिदा (주휴일) वा 근로계약서 (रोजगार सम्झौता पत्र) / 취업규칙 (कम्पनीको काम सम्बन्धी नियम) मा तोकिएको बिदाको दिन काम गरेमा → बिदाको दिन काम
यी तीनवटा एकैसाथ पर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि, राति 11 बजे ओभरटाइम गर्नुभयो भने ओभरटाइम 50% + राति काम 50% दुवै थपिन्छ।
कामदार र मालिक दुवै सहमत भए पनि ओभरटाइम हप्तामा 12 घण्टा भन्दा बढी गराउन नपाइने नियम छ (근로기준법 धारा 53)।
हिसाब गर्ने तरिका
थप भत्ताको आधार 통상임금 (नियमित ज्याला) हो। 통상임금 को प्रति घण्टा ज्याला निकाल्न, हरेक महिना नियमित र सबैलाई एउटै तरिकाले पाउने तलबलाई 소정근로시간 (सम्झौतामा तोकिएको काम गर्ने घण्टा) ले भाग गर्नुहोस्। तलको तालिका बुझ्न सजिलो होस् भनेर 2026 को न्यूनतम ज्याला प्रति घण्टा 10,320원 लाई नियमित प्रति घण्टा ज्याला मानेर बनाइएको उदाहरण हो। तपाईंको वास्तविक प्रति घण्टा ज्याला फरक छ भने त्यही ज्यालाले हिसाब गर्नुहोस्।
| कामको प्रकार | गुणा | प्रति घण्टा रकम |
|---|---|---|
| तोकिएको काम (आधारभूत) | 1.0 | 10,320원 |
| ओभरटाइम | 1.5 | 15,480원 |
| राति काम (तोकिएको काम समयभित्र) | 1.5 | 15,480원 |
| ओभरटाइम + राति काम | 2.0 | 20,640원 |
| बिदाको दिन काम 8 घण्टासम्म | 1.5 | 15,480원 |
| बिदाको दिन काम 8 घण्टाभन्दा बढी भाग | 2.0 | 20,640원 |
| बिदाको दिन 8 घण्टाभन्दा बढी + राति काम | 2.5 | 25,800원 |
उदाहरण 1 — सामान्य दिनमा 10 घण्टा काम गरेको दिन
08:00~19:00 काम, आराम 1 घण्टा। वास्तविक काम 10 घण्टा (तोकिएको 8 घण्टा + ओभरटाइम 2 घण्टा)।
- आधारभूत 8 घण्टा × 10,320원 = 82,560원
- ओभरटाइम 2 घण्टा × 15,480원 = 30,960원
- एक दिनको जम्मा 113,520원
उदाहरण 2 — राति मात्र काम गरेको दिन (राति सिफ्ट)
22:00~06:00 काम, आराम 1 घण्टा। वास्तविक काम 7 घण्टा, र सबै राति कामको समयमा पर्छ। यो पहिले नै तोकिएको काम समय हो भने ओभरटाइम थपिँदैन।
- आधारभूत 7 घण्टा × 10,320원 = 72,240원
- राति कामको थप 7 घण्टा × 5,160원 (प्रति घण्टा ज्यालाको 50%) = 36,120원
- एक दिनको जम्मा 108,360원
उदाहरण 3 — बिदाको दिन 10 घण्टा काम गरेको दिन
- 8 घण्टा × 15,480원 = 123,840원
- बढी 2 घण्टा × 20,640원 = 41,280원
- एक दिनको जम्मा 165,120원
5 जनाभन्दा कम कामदार भएको कार्यस्थल
सधैं काम गर्ने कामदार 5 जनाभन्दा कम भएको कार्यस्थलमा 근로기준법 (श्रम मापदण्ड ऐन) धारा 56 लागू हुँदैन। अर्थात् ओभरटाइम, राति काम वा बिदाको दिन काम गरे पनि थप भत्ता हुँदैन। तर काम गरेको समयको ज्याला (100%) त अवश्य पाउनुपर्छ।
5 जनाभन्दा कम भए पनि न्यूनतम ज्याला, 주휴수당 (साप्ताहिक बिदाको भत्ता), 퇴직금 (सेवा समाप्ति रकम), 근로계약서 बनाउने, आराम समय, र 임금명세서 (तलबको विवरण पत्र) दिने नियम पहिलेजस्तै लागू हुन्छन्।
सधैं काम गर्ने कामदारको संख्या पूरै कार्यस्थलका मानिस गनेर निकालिन्छ। मालिकले "5 जनाभन्दा कम छ" भने पनि वास्तविक संख्या फरक हुन सक्छ। त्यसैले 근로감독관 (श्रम निरीक्षक) ले जाँच गर्न सक्छन्।
कृषि, पशुपालन र माछापालन/मत्स्य काममा काम गर्दा
근로기준법 धारा 63 ले तलका कामहरूमा काम गर्ने समय, आराम र बिदा सम्बन्धी नियम लागू हुँदैन भनेको छ।
- जमिन जोत्ने र खेतीयोग्य बनाउने, बिरुवा रोप्ने, उमार्ने र टिप्ने काम, र अन्य कृषि तथा वन सम्बन्धी काम
- जनावर पाल्ने, पानीमा हुने जनावर र बिरुवा टिप्ने, समात्ने र पाल्ने काम, र अन्य पशुपालन, रेशम खेती र मत्स्य सम्बन्धी काम
यसमा पर्नुहुन्छ भने यस्तो हुन्छ।
- ओभरटाइमको थप (50%) र बिदाको दिन कामको थप भत्ता लागू हुँदैन। किनभने दिनमा 8 घण्टा, हप्तामा 40 घण्टा भन्ने कानुनी काम समय नै लागू हुँदैन। तर काम गरेको समयको ज्याला पूरा पाउनुपर्छ, र न्यूनतम ज्याला पनि पहिलेजस्तै लागू हुन्छ।
- राति कामको थप (50%) लागू हुन्छ। राति कामको थप भत्ता काम गर्ने समय, आराम र बिदा सम्बन्धी नियम होइन, छुट्टै नियम हो। त्यसैले धारा 63 लागू हुने काममा पनि राति 10 बजेदेखि बिहान 6 बजेसम्म काम गरे 50% थप पाउनुपर्छ भन्ने सरकारको व्याख्या छ।
- 근로기준법 धारा 63 लागू हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा तपाईंले वास्तवमा गर्ने कामको प्रकृति हेरेर निर्णय गरिन्छ। एउटै कम्पनीमा पनि अफिस, प्रशोधन वा बिक्रीको काम मात्र गर्ने मानिसलाई यो छुट लागू नहुन सक्छ। तपाईंको काम यसमा पर्छ कि पर्दैन भन्ने कुरा स्पष्ट छैन भने 1577-0071 वा आफ्नो क्षेत्रको 고용노동부 (श्रम मन्त्रालय) कार्यालयमा सोध्नुहोस्।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- 포괄임금 (सबै भत्ता समावेश गरिएको तलब) बाट सावधान रहनुहोस्। "महिनाको 250만 원 मा ओभरटाइम र राति कामको भत्ता सबै समावेश" जस्तो गरी तोक्ने तरिका हो। यसरी तोकिए पनि, वास्तविक काम गरेको समयले हिसाब गर्दा कानुनी भत्ता पाएको रकमभन्दा बढी भयो भने फरक रकम माग्न सकिन्छ। त्यसैले काममा आएको र गएको समयको रेकर्ड राख्नु महत्त्वपूर्ण छ।
- 급여명세서 (तलबको विवरण पत्र) मा ओभरटाइम, राति काम र बिदाको दिनको भत्ता कति घण्टाको हिसाबले दिइयो भनेर लेखिएको हुनुपर्छ। यो विवरण छैन वा "अन्य भत्ता" भनेर एक लाइनमा मात्र लेखिएको छ भने व्याख्या माग्न सकिन्छ।
- आराम समय काम गरेको समय होइन। तर वास्तवमा आराम गर्न नपाई काम गर्नुभयो भने त्यसलाई काम गरेको समय मानिन सक्छ। यस्तो अवस्थामा रेकर्ड राख्नुहोस्।
- थप भत्ताको सट्टा बिदा (보상휴가 – क्षतिपूर्ति बिदा) दिन कामदार प्रतिनिधिसँग लिखित सहमति चाहिन्छ। मालिकले एक्लै निर्णय गर्न पाउँदैन।
- नपाएको भत्ता पनि ज्याला हो, त्यसैले 3 वर्षभित्र माग गर्नुपर्छ।
तयार राख्नुपर्ने कागजात
- 근로계약서 (रोजगार सम्झौता पत्र)
- काममा आएको र गएको समयको रेकर्ड (औंठाछाप मेसिनको स्क्रिन, हाजिरी एप, कामको दैनिक विवरण, फोटो, आफैंले क्यालेन्डरमा लेखेको टिपोट)
- 급여명세서 र बैंक खातामा पैसा आएको विवरण
- कामको तालिका (सिफ्ट तालिका), टोली प्रमुख वा म्यानेजरसँग आदानप्रदान गरेका मेसेजहरू
आफैंले क्यालेन्डरमा लेखेको टिपोट पनि प्रमाणको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। हरेक दिन काममा आएको र गएको समय लेखेर राख्नुहोस्।
धेरैले सोध्ने प्रश्न
प्र. नियमित प्रति घण्टा ज्याला र न्यूनतम ज्याला एउटै हो? उ. फरक हुन सक्छ। 통상임금 मा आधारभूत तलबबाहेक हरेक महिना निश्चित रूपमा आउने भत्ता पनि पर्छ। 급여명세서 हेरेर हिसाब गर्नुहोस् वा परामर्श केन्द्रमा सोध्नुहोस्।
प्र. ओभरटाइम गर्न अस्वीकार गर्न सकिन्छ? उ. ओभरटाइमका लागि कामदार र मालिक दुवैको सहमति चाहिन्छ। अस्वीकार गरेको कारणले नोक्सानी पुर्याउनु समस्या हुन सक्छ।
प्र. शनिबार काम गरे बिदाको दिन काम हुन्छ? उ. कम्पनीले शनिबारलाई बिदाको दिन तोकेको छ कि तलब नपाउने छुट्टीको दिन (무급 휴무일) तोकेको छ भन्नेमा भर पर्छ। तलब नपाउने छुट्टीको दिन हो भने धेरैजसो बिदाको दिन काम होइन, ओभरटाइमको रूपमा हिसाब गरिन्छ। 근로계약서 र 취업규칙 हेर्नुहोस्।
प्र. भत्ता पाइनँ। कहाँ उजुरी गर्ने? उ. 노동포털 (श्रम पोर्टल, labor.moel.go.kr) मा अनलाइनबाट उजुरी पत्र (진정서) पेस गर्नुहोस्, वा कार्यस्थल पर्ने क्षेत्रको 지방고용노동관서 (क्षेत्रीय श्रम कार्यालय) मा जानुहोस्। दोभाषे चाहिन्छ भने 1345 मा 3 जनाबीचको फोन (3자통화) दोभाषे सेवा माग्न सकिन्छ।
सहयोग पाउने ठाउँ
| संस्था | फोन | विवरण |
|---|---|---|
| 외국인종합안내센터 (विदेशी नागरिक सूचना केन्द्र) | 1345 | 20 भाषामा परामर्श, 3 जनाबीचको फोन दोभाषे (सरकारी र सार्वजनिक निकायसँग फोन गर्दा)। सोमबार–शुक्रबार 09:00~22:00 (नेपाली भाषा 18:00 सम्म) |
| 외국인력상담센터 (विदेशी कामदार परामर्श केन्द्र) | 1577-0071 | नेपाली भाषासहित धेरै भाषामा श्रम परामर्श। वर्षभरि 365 दिन 09:00~18:00 (शनिबार र सार्वजनिक बिदामा ड्युटी कर्मचारी मात्र) |
| 고용노동부 고객상담센터 (श्रम मन्त्रालय ग्राहक परामर्श केन्द्र) | 1350 | काम गर्ने समय र भत्ता सम्बन्धी परामर्श |
| 고용노동부 노동포털 (श्रम मन्त्रालय श्रम पोर्टल) | labor.moel.go.kr | अनलाइन उजुरी पत्र पेस |