ओभरटाइम, रात्रि र बिदाको भत्ता कसरी गणना गर्ने
ओभरटाइम 50%, रात्रि 50%, बिदाको दिन 50~100% थप रकम प्रति घण्टा 10,320원 को आधारमा गणना गरिन्छ।
एक नजरमा
- ओभरटाइम काम (연장근로): 통상임금 (सामान्य ज्याला) को 50% थप दिनुपर्छ।
- रात्रि काम (야간근로) (बेलुका 10 बजेदेखि भोलिपल्ट बिहान 6 बजेसम्म): सामान्य ज्यालाको 50% थप दिनुपर्छ।
- बिदाको दिनको काम (휴일근로): 8 घण्टासम्म 50%, 8 घण्टा नाघेको भागमा 100% थप दिनुपर्छ।
- यो थप भत्ता सधैँ 5 जना वा सोभन्दा बढी कामदार भएको कार्यस्थलमा मात्र लागू हुन्छ।
- कृषि, पशुपालन र माछापालन कार्यस्थलमा ओभरटाइम र बिदाको थप भत्ता लागू हुँदैन। तर रात्रि थप भत्ता लागू हुन्छ।
कहिले लागू हुन्छ
- दिनको 8 घण्टा वा हप्ताको 40 घण्टा नाघेर काम गरेमा → ओभरटाइम काम
- राति 10 बजेदेखि बिहान 6 बजेको बीचमा काम गरेमा → रात्रि काम
- 주휴일 (हप्ताको तलब पाइने बिदा) वा 근로계약서 (रोजगार करार) र 취업규칙 (कम्पनीको काम नियमावली) मा तोकिएको बिदाको दिनमा काम गरेमा → बिदाको दिनको काम
यी तीनवटा एकैचोटि पर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि, ओभरटाइम काम राति 11 बजे गर्नुभयो भने ओभरटाइम 50% + रात्रि 50% दुवै थपिन्छ।
ओभरटाइम काम दुवै पक्ष सहमत भए पनि हप्तामा 12 घण्टा नाघ्न नपाइने भन्ने मुख्य नियम हो (근로기준법 (श्रम मापदण्ड ऐन) धारा 53)।
गणना गर्ने तरिका
थप भत्ताको आधार 통상임금 (सामान्य ज्याला) हो। सामान्य ज्यालाको प्रति घण्टा दर निकाल्न, हरेक महिना नियमित र समान रूपमा पाउने ज्यालालाई 소정근로시간 (तोकिएको काम गर्ने घण्टा) ले भाग गरिन्छ। तलको तालिका बुझ्न सजिलो होस् भनेर 2026 सालको न्यूनतम ज्याला प्रति घण्टा 10,320원 लाई सामान्य प्रति घण्टा ज्याला मानेर बनाइएको उदाहरण हो। तपाईंको वास्तविक प्रति घण्टा ज्याला फरक छ भने त्यही दरले बदलेर गणना गर्नुहोस्।
| कामको प्रकार | गुणा | 1 घण्टाको रकम |
|---|---|---|
| तोकिएको काम (आधारभूत) | 1.0 | 10,320원 |
| ओभरटाइम काम | 1.5 | 15,480원 |
| रात्रि काम (तोकिएको काम गर्ने समयभित्र) | 1.5 | 15,480원 |
| ओभरटाइम + रात्रि | 2.0 | 20,640원 |
| बिदाको दिनको काम 8 घण्टासम्म | 1.5 | 15,480원 |
| बिदाको दिनको काम 8 घण्टा नाघेको भाग | 2.0 | 20,640원 |
| बिदाको दिन 8 घण्टा नाघेको + रात्रि | 2.5 | 25,800원 |
उदाहरण 1 — साधारण कामको दिनमा 10 घण्टा काम गरेको दिन
08:00~19:00 काम, विश्राम 1 घण्टा। वास्तविक काम 10 घण्टा (तोकिएको 8 घण्टा + ओभरटाइम 2 घण्टा)।
- आधारभूत 8 घण्टा × 10,320원 = 82,560원
- ओभरटाइम 2 घण्टा × 15,480원 = 30,960원
- दिनको जम्मा 113,520원
उदाहरण 2 — राति मात्र काम गरेको दिन (रात्रि पालो)
22:00~06:00 काम, विश्राम 1 घण्टा। वास्तविक काम 7 घण्टा हो र सबै रात्रि समयमा पर्छ। यही नै तोकिएको काम हो भने ओभरटाइम थपिँदैन।
- आधारभूत 7 घण्टा × 10,320원 = 72,240원
- रात्रि थप 7 घण्टा × 5,160원 (प्रति घण्टा ज्यालाको 50%) = 36,120원
- दिनको जम्मा 108,360원
उदाहरण 3 — बिदाको दिनमा 10 घण्टा काम गरेको दिन
- 8 घण्टा × 15,480원 = 123,840원
- नाघेको 2 घण्टा × 20,640원 = 41,280원
- दिनको जम्मा 165,120원
5 जनाभन्दा कम कामदार भएको कार्यस्थल
सधैँ काम गर्ने कामदार 5 जनाभन्दा कम भएको कार्यस्थलमा 근로기준법 धारा 56 लागू हुँदैन। अर्थात् ओभरटाइम, रात्रि वा बिदाको दिनमा काम गरे पनि थप भत्ता पाइँदैन। तर काम गरेको घण्टा बराबरको ज्याला (100%) चाहिँ अवश्य पाउनुपर्छ।
5 जनाभन्दा कम भए पनि न्यूनतम ज्याला, 주휴수당 (हप्ताको बिदाको भत्ता), 퇴직금 (अवकाश रकम), 근로계약서 लेख्ने काम, विश्राम समय, 임금명세서 (तलब विवरण) दिने कुरा उस्तै लागू हुन्छ।
सधैँ काम गर्ने कामदारको संख्या कार्यस्थलको सम्पूर्ण जनशक्ति गनेर निकालिन्छ। मालिकले "5 जनाभन्दा कम" भने पनि वास्तविक संख्या फरक हुन सक्छ, त्यसैले 근로감독관 (श्रम निरीक्षक) ले जाँच गर्न सक्छन्।
कृषि, पशुपालन र माछापालनमा काम गर्ने अवस्था
근로기준법 धारा 63 ले तलका व्यवसायका लागि काम गर्ने समय, विश्राम र बिदासम्बन्धी नियम लागू नहुने भनी तोकेको छ।
- जमिन खनजोत गर्ने र सम्याउने, बिरुवा रोप्ने, खेती गर्ने, टिप्ने काम र अन्य कृषि-वन व्यवसाय
- जनावर पाल्ने, जलचर प्राणी र वनस्पति टिप्ने, समात्ने, पाल्ने काम र अन्य पशुपालन, रेशम कीरा पालन, माछापालन व्यवसाय
यसमा पर्नुभयो भने यस्तो हुन्छ।
- ओभरटाइम थप (50%) र बिदाको दिनको थप लागू हुँदैन। किनभने दिनको 8 घण्टा, हप्ताको 40 घण्टा भन्ने कानुनी काम समय नै लागू हुँदैन। तर काम गरेको घण्टाको ज्याला पूरै पाउनुपर्छ, र न्यूनतम ज्याला पनि उस्तै लागू हुन्छ।
- रात्रि काम थप (50%) लागू हुन्छ। रात्रि थप भत्ता काम समय, विश्राम र बिदासम्बन्धी नियम होइन, यो छुट्टै नियम हो। त्यसैले धारा 63 लागू हुने भए पनि राति 10 बजेदेखि बिहान 6 बजेसम्म काम गरेमा 50% थप पाउनुपर्छ भन्ने सरकारको व्याख्या हो।
- 근로기준법 धारा 63 लागू हुने कि नहुने भन्ने कुरा वास्तवमा गर्ने कामको प्रकृति हेरेर निर्णय गरिन्छ। एउटै कम्पनीमा भए पनि कार्यालय, प्रशोधन वा बिक्रीको काम मात्र गर्ने व्यक्ति छुटको दायरामा नपर्न सक्छ। मेरो काम यसमा पर्छ कि पर्दैन अन्योल भए 1577-0071 मा वा आफ्नो क्षेत्रको 고용노동관서 (श्रम कार्यालय) मा सोध्नुहोस्।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- 포괄임금 (समावेशी ज्याला — सबै भत्ता जोडेर एकमुष्ट तोक्ने तरिका) बाट सतर्क हुनुहोस्। "महिनाको 250만 원 (2,500,000원) मा ओभरटाइम र रात्रि भत्ता सबै समावेश" भनेजस्तै तोक्ने तरिका हो। यसरी तोकिएको भए पनि, वास्तवमा काम गरेको घण्टाले गणना गरेको कानुनी भत्ता पाएको रकमभन्दा बढी भयो भने फरक रकम माग्न सक्नुहुन्छ। त्यसैले काममा आउने-जाने समयको रेकर्ड राख्नु महत्त्वपूर्ण छ।
- 급여명세서 (तलब विवरण) मा ओभरटाइम, रात्रि र बिदाको भत्ता कति घण्टाको हिसाबले गणना भयो भनेर लेखिएको हुनुपर्छ। त्यो शीर्षक नै छैन वा "기타수당 (अन्य भत्ता)" भनेर एक लाइनमा मात्र छ भने व्याख्या माग्न सक्नुहुन्छ।
- विश्राम समय काम गरेको समय होइन। तर वास्तवमा आराम गर्न नपाई काम गर्नुभयो भने त्यो काम गरेको समय मानिन सक्छ। त्यस्तो बेला रेकर्ड राखिराख्नुहोस्।
- 대체휴일 (साटिएको बिदा, अर्को नाम 보상휴가 — क्षतिपूर्ति बिदा) दिएर साट्न कामदार प्रतिनिधिसँग लिखित सहमति चाहिन्छ। मालिकले एकतर्फी रूपमा तोक्न पाउँदैनन्।
- नपाएको भत्ता पनि ज्याला नै हो, त्यसैले 3 वर्षभित्र माग्नुपर्छ।
तयारी गर्नुपर्ने कुरा
- 근로계약서
- काममा आउने-जाने समयको रेकर्ड (औँठाछाप मेसिनको स्क्रिन, हाजिरी एप, कामको दैनिकी, फोटो, आफैँले लेखेको क्यालेन्डर नोट)
- 급여명세서 र बैंक खातामा पैसा जम्मा भएको विवरण
- कामको तालिका (शिफ्ट तालिका), फोरम्यान वा व्यवस्थापकसँग आदान-प्रदान भएका सन्देश
आफैँले लेखेको क्यालेन्डर नोट पनि प्रमाणका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। हरेक दिन काममा आएको समय र गएको समय लेखेर राख्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
Q. सामान्य ज्यालाको प्रति घण्टा दर न्यूनतम ज्यालासँग बराबर हुन्छ? A. फरक हुन सक्छ। सामान्य ज्यालामा आधारभूत तलबबाहेक हरेक महिना निश्चित रूपमा आउने भत्ता पनि जोडिन्छ। 급여명세서 हेरेर गणना गर्नुहोस् वा परामर्श केन्द्रमा सोध्नुहोस्।
Q. ओभरटाइम काम अस्वीकार गर्न सकिन्छ? A. ओभरटाइम कामका लागि दुवै पक्षको सहमति चाहिन्छ। अस्वीकार गरेको कारण देखाएर हानि पुर्याउनु समस्या हुन सक्छ।
Q. शनिबार काम गरेमा त्यो बिदाको दिनको काम हुन्छ? A. कम्पनीले शनिबारलाई बिदाको दिन तोकेको छ कि तलब नआउने छुट्टीको दिन तोकेको छ, त्यसमा भर पर्छ। तलब नआउने छुट्टीको दिन हो भने बिदाको दिनको काम होइन, ओभरटाइम कामका रूपमा गणना हुने अवस्था धेरै हुन्छ। 근로계약서 र 취업규칙 जाँच्नुहोस्।
Q. भत्ता पाइनँ। कहाँ उजुरी गर्ने? A. 노동포털 (labor.moel.go.kr) मा अनलाइनबाट 진정서 (उजुरी निवेदन) बुझाउनुहोस्, वा कार्यस्थल पर्ने क्षेत्रको 지방고용노동관서 (क्षेत्रीय श्रम कार्यालय) मा जानुहोस्। दोभाषे चाहिएमा 1345 मा तीन जनाको फोन वार्तामार्फत दोभाषे सेवा माग्न सक्नुहुन्छ।
सहयोग पाउने ठाउँ
| संस्था | फोन | विषय |
|---|---|---|
| 외국인종합안내센터 (विदेशी नागरिक समग्र सूचना केन्द्र) | 1345 | 20 भाषामा परामर्श, तीन जनाको फोन वार्तामा दोभाषे। कामको दिन 09:00~22:00 |
| 외국인력상담센터 (विदेशी जनशक्ति परामर्श केन्द्र) | 1577-0071 | 18 भाषामा श्रम परामर्श |
| 고용노동부 (श्रम मन्त्रालय) 고객상담센터 | 1350 | काम समय र भत्ता सम्बन्धी परामर्श |
| 고용노동부 노동포털 | labor.moel.go.kr | उजुरी निवेदन अनलाइन दर्ता |