कार्यस्थलको सुरक्षा: मेरो अधिकार र दुर्घटना हुँदा के गर्ने

मेरो अधिकार

सुरक्षा तथा स्वास्थ्य तालिम कामदारलाई काममा राख्दा, कामको प्रकार बदलिँदा र नियमित रूपमा कम्पनीले सुरक्षा तथा स्वास्थ्य तालिम दिनुपर्छ। तपाईंले बुझ्ने भाषामा बुझाइदिन अनुरोध गर्न सक्नुहुन्छ।

सुरक्षा सामग्री दिनुपर्ने खतरनाक काम गर्ने कामदारलाई कामअनुसारको सुरक्षा सामग्री कामदारको संख्याभन्दा कम नहुने गरी दिनुपर्छ। जस्तै: हेलमेट, सुरक्षा जुत्ता, सुरक्षा चस्मा, धुलो रोक्ने मास्क, सुरक्षा बेल्ट (안전대), कानको प्लग, रसायनबाट जोगाउने पन्जा आदि। यसको पैसा कामदारलाई तिर्न लगाउनु गलत हो।

काम रोक्ने अधिकार (작업중지권) कार्यस्थल दुर्घटना हुने तुरुन्तको खतरा भए तपाईं काम रोकेर सुरक्षित ठाउँमा भाग्न सक्नुहुन्छ। त्यस्तो विश्वास गर्ने उचित कारण थियो भने कम्पनीले त्यो कामदारलाई काम निकाल्न वा नोक्सान हुने व्यवहार गर्न पाउँदैन।

स्वास्थ्य जाँच कम्पनीले कामदारलाई सामान्य स्वास्थ्य जाँच (일반건강진단) गराउनुपर्छ। आवाज, धुलो, रसायन जस्ता हानिकारक कुरा भएको काम गर्नेले विशेष स्वास्थ्य जाँच (특수건강진단) गराउनुपर्छ। नतिजा तपाईं आफैंले हेर्न पाउनुहुन्छ।

धेरै हुने दुर्घटना र बच्ने मुख्य उपाय

1. फोर्कलिफ्ट (지게차): फोर्कलिफ्टको पछाडि वा छेउबाट नहिँड्नुहोस्। चालकसँग आँखा जुधेको छ कि छैन जाँच्नुहोस्। फोर्कको माथि वा तल मान्छे हुनु हुँदैन। पछाडि सर्दाको चेतावनी आवाज सुन्नुभयो भने रोकिएर उभिनुहोस्।
2. प्रेस र काट्ने मेसिन: हात हाल्नुअघि बिजुली अनिवार्य रूपमा बन्द गर्नुहोस्। सुरक्षा उपकरण (सुरक्षा ढक्कन, लाइट सेन्सर) निकालेर प्रयोग नगर्नुहोस्। सामान अड्किँदा मेसिन नरोकी हात हाल्दा ठूलो चोट लाग्छ।
3. खस्ने: 2 मिटर वा बढी उचाइमा सुरक्षा बेल्ट बाँधेर काम गर्नुहोस्। भर्याङमाथि उभिएर शरीर छेउतिर नतन्काउनुहोस्। छाना, घाम छिर्ने झ्याल (채광창) र मचान (비계) माथि झन् खतरा हुन्छ।
4. च्यापिने: कन्भेयर, रोलर, घुम्ने रड सफा वा मर्मत गर्दा बिजुली बन्द गर्नुहोस् र फेरि नखुल्ने गरी ताल्चा लगाउनुहोस्। पन्जा, बाहुला र लामो कपाल भित्र तानिन सक्छ।
5. बन्द ठाउँ: ट्याङ्की, म्यानहोल, सेप्टिक ट्याङ्की, अन्न भण्डार, जमिनमुनिको खाल्डो (피트) मा अक्सिजन कम वा विषालु ग्यास हुन सक्छ। भित्र जानुअघि अक्सिजन र विषालु ग्यासको मात्रा नाप्नुपर्छ। उचित हावा भनेको अक्सिजन 18% वा बढी र 23.5% भन्दा कम हो। ढलेको साथीलाई बचाउन त्यसै भित्र पस्नुभयो भने दुवैको मृत्यु हुन्छ। बाहिरबाट 119 बोलाउनुहोस् र पहिले हावा फेर्ने (भेन्टिलेसन) काम गर्नुहोस्।
6. विषादी र रसायन: भाँडोमा भएको चेतावनी चिन्ह र रसायन सुरक्षा जानकारी पत्र (물질안전보건자료, MSDS) हेर्नुहोस्। विषालु ग्यास रोक्ने मास्क र सुरक्षा पन्जा लगाउनुहोस्। अर्को भाँडोमा सारेर नराख्नुहोस्।
7. धेरै गर्मी (폭염): छाया, पानी र आराम आधारभूत कुरा हुन्। रिंगटा लागे वा बान्ता होला जस्तो भए तुरुन्तै शीतल ठाउँमा जानुहोस्।
8. धेरै जाडो (한파): भिजेको लुगा तुरुन्तै फेर्नुहोस्। हातखुट्टा सुन्निएर थाहा नपाउने भए घरभित्र जानुहोस्। हिटर/चुलो बाल्दा हावा फेर्नुहोस्, नत्र कार्बन मोनोअक्साइड (일산화탄소) विषाक्तता हुन सक्छ।

गर्मीमा आराम गर्ने नियम

2025 जुलाई 17 देखि 산업안전보건기준에 관한 규칙 (औद्योगिक सुरक्षा तथा स्वास्थ्य मापदण्ड नियमावली) कडा बनाइयो।

• महसुस हुने तापक्रम 31 डिग्री वा बढी भएको ठाउँमा 2 घण्टा वा बढी काम गर्दा, कम्पनीले यीमध्ये कम्तीमा एउटा गर्नुपर्छ: चिसो पार्ने वा हावा चलाउने उपकरण राख्ने, कामको समय मिलाउने, वा बेलाबेलामा आराम दिने।
• महसुस हुने तापक्रम 33 डिग्री वा बढी भए हरेक 2 घण्टामा कम्तीमा 20 मिनेट आराम दिनुपर्छ। हरेक 1 घण्टामा कम्तीमा 10 मिनेट आराम गर्ने तरिका पनि हुन्छ। यो सल्लाह मात्र होइन, अनिवार्य कर्तव्य हो।
• कामको प्रकृतिले गर्दा आराम दिन धेरै गाह्रो हुने अवस्थामा, व्यक्तिगत चिसो पार्ने उपकरण वा चिसो पार्ने लुगा दिएर यसको सट्टा गर्न सकिन्छ।

दुर्घटना भएमा

1. घाइतेलाई सुरक्षित ठाउँमा सार्नुहोस् र 119 मा फोन गर्नुहोस्। बन्द ठाउँ वा करेन्ट लागेको दुर्घटनामा बचाउन जाने मान्छेलाई पनि खतरा हुन्छ, त्यसैले आफैं भित्र नजानुहोस्।
2. दुर्घटना भएको ठाउँ, मेसिन र चोट लागेको भागको फोटो र भिडियो खिच्नुहोस्।
3. देख्ने साथीको नाम र फोन नम्बर लेखेर राख्नुहोस्।
4. अस्पतालमा "काम गर्दा चोट लाग्यो" भन्नुहोस् र उपचारको रेकर्डमा लेखाउनुहोस्।
5. 근로복지공단 (कामदार कल्याण निगम) मा 산재 आवेदन दिनुहोस्। रोजगारदाताको सहमति बिना पनि आवेदन दिन सकिन्छ।
6. मृत्यु भए वा 3 दिन वा बढी काममा आउन नसक्ने दुर्घटना भए, कम्पनीले 1 महिनाभित्र 산업재해조사표 (कार्यस्थल दुर्घटना जाँच फारम) स्थानीय 고용노동부 कार्यालय (지방고용노동관서) मा बुझाउनुपर्छ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा

• कहिलेकाहीं "산재 गरे कम्पनीलाई घाटा हुन्छ" भनेर लुकाउन भनिन्छ। कार्यस्थल दुर्घटना लुकाउनु कानुन उल्लङ्घन हो।
• कहिलेकाहीं सुरक्षा तालिममा सही मात्र गराइन्छ, साँच्चै तालिम दिइँदैन। तालिम साँच्चै लिनुपर्छ।
• सुरक्षा सामग्री पुरानो भए वा नाप नमिले फेरिदिन अनुरोध गर्न सक्नुहुन्छ।
• उजुरी गर्नुपर्ला भनेर फोटो, कामको तालिका र कुराकानीको रेकर्ड सधैं जम्मा गरेर राख्दा मद्दत हुन्छ।

धेरै सोधिने प्रश्न

Q. काम रोकेँ भनेर तलब काट्छु भन्छन्। A. तुरुन्तको खतरा छ भनेर विश्वास गर्ने कारण थियो भने नोक्सान हुने व्यवहार गर्न पाइँदैन। 1350 मा सल्लाह लिनुहोस्।

Q. सुरक्षा तालिम कोरियाली भाषामा मात्र दिन्छन्। A. तपाईंले बुझ्ने तरिकाले तालिम पाउनु आवश्यक छ। कम्पनीलाई अनुरोध गर्नुहोस्, सुधार भएन भने 1350 मा सल्लाह लिनुहोस्।

Q. खतरनाक ठाउँबारे उजुरी गरे कम्पनीले थाहा पाउँछ? A. उजुरी गर्नेको पहिचान सुरक्षित राख्नु नियम हो। नाम नखुलाई (गुमनाम) पनि उजुरी गर्न सकिन्छ।

Q. दुर्घटना नभई खतरा मात्र भएको अवस्थामा पनि उजुरी गर्न सकिन्छ? A. सकिन्छ। 고용노동부 (श्रम मन्त्रालय) 노동포털 (श्रम पोर्टल) को खतरा अवस्था उजुरी (위험상황 신고) वा 안전신문고 प्रयोग गर्नुहोस्।

सहयोग पाइने ठाउँ

• आपतकालीन: 119
• 고용노동부 ग्राहक सल्लाह केन्द्र: 1350 (सोमबार–शुक्रबार 09:00~18:00)
• 고용노동부 노동포털 खतरा अवस्था उजुरी: labor.moel.go.kr
• 안전신문고: www.safetyreport.go.kr (एप पनि छ)
• 근로복지공단 (산재): 1588-0075
• दोभाषे चाहिए: 1345