कार्यस्थल सुरक्षा: मेरा अधिकार र दुर्घटना भएमा के गर्ने
खतरा भए काम रोक्ने अधिकार छ। सुरक्षा उपकरण र सुरक्षा तालिम कम्पनीले दिनुपर्छ।
एकै नजरमा
- कम्पनीले सुरक्षा तथा स्वास्थ्य तालिम दिनुपर्छ, सुरक्षा उपकरण (보호구) दिनुपर्छ र स्वास्थ्य जाँच गराउनुपर्छ। खर्च कम्पनीले तिर्छ।
- खतरा तुरुन्तै आउने अवस्था छ भने काम रोकेर सुरक्षित ठाउँमा जान पाइन्छ। यही कारण देखाएर कामबाट निकाल्न वा घाटा हुने व्यवहार गर्न मनाही छ।
- महसुस हुने तापक्रम (체감온도) 33 डिग्री वा सोभन्दा माथि हुँदा काम गर्नुपर्दा, हरेक 2 घण्टामा 20 मिनेट वा बढी विश्राम दिनु मालिकको कर्तव्य हो।
- दुर्घटना भएमा पहिले 119, त्यसपछि फोटो, त्यसपछि 산재 (कार्यस्थल दुर्घटना बीमा) आवेदन — यही क्रममा काम गर्ने।
- कम्पनीले सुरक्षाका कदम नचालेमा 1350 वा 안전신문고 (सुरक्षा उजुरी प्रणाली) मा उजुरी दिन सकिन्छ।
मेरा अधिकार
सुरक्षा तथा स्वास्थ्य तालिम (안전보건교육) कम्पनीले कामदार भर्ना गर्दा, कामको प्रकार फेरिँदा र नियमित रूपमा सुरक्षा तथा स्वास्थ्य तालिम दिनुपर्छ। आफूले बुझ्ने भाषामा बुझाइदिन अनुरोध गर्न सकिन्छ।
सुरक्षा उपकरण दिनुपर्ने जोखिमपूर्ण काम गर्ने कामदारलाई कामअनुसारको सुरक्षा उपकरण, मान्छेको संख्याभन्दा बढी हुने गरी दिनुपर्छ। सुरक्षा हेलमेट, सुरक्षा जुत्ता, आँखा जोगाउने चस्मा, धुलो छेक्ने मास्क, सुरक्षा बेल्ट, कान बन्द गर्ने प्लग, रसायनबाट जोगाउने पन्जा आदि। कामदारसँग पैसा तिराउनु गलत हो।
काम रोक्ने अधिकार (작업중지권) कार्यस्थल दुर्घटना हुने तत्काल खतरा छ भने काम रोकेर सुरक्षित ठाउँमा जान पाइन्छ। त्यस्तो खतरा छ भनी विश्वास गर्ने उचित कारण थियो भने, कम्पनीले त्यो कामदारलाई कामबाट निकाल्न वा नराम्रो व्यवहार गर्न पाउँदैन।
स्वास्थ्य जाँच (건강진단) कम्पनीले कामदारलाई सामान्य स्वास्थ्य जाँच गराउनुपर्छ। हल्ला, धुलो, रसायन जस्ता हानिकारक कुरा भएको काम विशेष स्वास्थ्य जाँचमा पर्छ। नतिजा आफैँले लिएर हेर्न सकिन्छ।
बारम्बार हुने दुर्घटना र बच्ने मुख्य उपाय
- 지게차 (फोर्कलिफ्ट): फोर्कलिफ्टको पछाडि वा छेउबाट हिँड्ने होइन। चालकसँग आँखा जुध्यो कि जुधेन ध्यान दिने। फोर्क (उठाउने काँटा) माथि वा तल मान्छे हुनु हुँदैन। पछाडि हट्दाको अलार्म सुनियो भने रोकिने।
- प्रेस मेसिन र काट्ने मेसिन: हात हाल्नुअघि पक्कै बिजुली बन्द गर्ने। सुरक्षा उपकरण (छेक्ने ढकनी, प्रकाश सेन्सर) निकालेर चलाउने होइन। सामान अड्किँदा मेसिन नरोकी हात हाल्दा ठूलो चोट लाग्छ।
- अग्लो ठाउँबाट खस्नु: 2 मिटर वा सोभन्दा अग्लो ठाउँमा सुरक्षा बेल्ट अड्काएर काम गर्ने। भर्याङ (लिस्नो) माथि उभिएर शरीर छेउतिर तन्काउने होइन। छाना, छानाको सिसा झ्याल र स्क्याफोल्डिङ (काम गर्ने अस्थायी खम्बा–फल्याक) माथि विशेष खतरनाक हुन्छ।
- मेसिनमा किचिनु: कन्भेयर, रोलर, घुम्ने धुरी सफा गर्दा वा मर्मत गर्दा बिजुली बन्द गरेर फेरि नखुल्ने गरी ताला लगाउने। पन्जा, बाहुला र लामो कपाल बेरिएर भित्र तानिन्छ।
- 밀폐공간 (बन्द ठाउँ): ट्यांकी, म्यानहोल, ढल सफा गर्ने ट्यांकी, अन्न भण्डार, जमिनमुनिको खाडलमा अक्सिजन कम हुन सक्छ वा हानिकारक ग्यास हुन सक्छ। भित्र पस्नुअघि अक्सिजन र हानिकारक ग्यासको मात्रा नाप्नुपर्छ। उपयुक्त हावा भनेको अक्सिजन 18% वा सोभन्दा माथि र 23.5% भन्दा कम हो। ढलेको साथीलाई बचाउन जसोतसो भित्र पस्यो भने दुवैको मृत्यु हुन्छ। बाहिरबाटै 119 लाई बोलाउने र पहिले हावा खेलाउने।
- विषादी र रसायन: भाँडोमा लेखिएको चेतावनी चिन्ह र 물질안전보건자료(MSDS) (पदार्थ सुरक्षा जानकारी पत्र) हेर्ने। ग्यास छेक्ने मास्क र सुरक्षा पन्जा लगाउने। अर्को भाँडोमा सारेर नराख्ने।
- अति गर्मी: छहारी, पानी र विश्राम मुख्य कुरा हुन्। रिंगटा लाग्यो र वाकवाक लाग्यो भने तुरुन्तै चिसो ठाउँमा जाने।
- कडा जाडो: भिजेको लुगा तुरुन्तै फेर्ने, हात–खुट्टाको छुने अनुभव हरायो भने भित्र पस्ने। हिटर चलाउँदा हावा खेलाए मात्र कार्बन मोनोअक्साइड विषाक्तता रोकिन्छ।
गर्मी हुँदा विश्राम गर्ने नियम
2025 जुलाई 17 देखि औद्योगिक सुरक्षा तथा स्वास्थ्य मापदण्ड नियमावली (산업안전보건기준에 관한 규칙) कडा बनाइएको छ।
- महसुस हुने तापक्रम 31 डिग्री वा सोभन्दा माथि भएको ठाउँमा 2 घण्टाभन्दा बढी काम गर्नुपर्दा, कम्पनीले चिस्याउने वा हावा खेलाउने यन्त्र राख्ने, काम गर्ने समय मिलाउने, बीचबीचमा विश्राम दिने — यीमध्ये कम्तीमा एउटा गर्नुपर्छ।
- महसुस हुने तापक्रम 33 डिग्री वा सोभन्दा माथि भए हरेक 2 घण्टामा 20 मिनेट वा बढी विश्राम दिनुपर्छ। हरेक 1 घण्टामा 10 मिनेट वा बढी विश्राम दिने तरिका पनि हुन्छ। यो सल्लाह होइन, कर्तव्य हो।
- कामको प्रकृतिले गर्दा विश्राम दिन धेरै गाह्रो हुने अवस्थामा, व्यक्तिगत चिस्याउने यन्त्र वा शरीर चिसो पार्ने लुगा दिएर त्यसको साटो गर्न सकिन्छ।
दुर्घटना भएको बेला
- घाइतेलाई सुरक्षित ठाउँमा सार्ने र 119 मा खबर गर्ने। बन्द ठाउँ वा करेन्ट लागेको दुर्घटनामा बचाउन जानेलाई पनि खतरा हुने भएकाले आफैँ भित्र नपस्ने।
- दुर्घटना भएको ठाउँ, मेसिन र चोट लागेको भाग फोटो र भिडियोमा खिचेर राख्ने।
- देख्ने साथीहरूको नाम र फोन नम्बर टिपेर राख्ने।
- अस्पतालमा "काम गर्दा चोट लाग्यो" भनेर भन्ने र उपचारको रेकर्डमा लेखाउने।
- 근로복지공단 (कामदार कल्याण निगम) मा 산재 को आवेदन दिने। मालिकको स्वीकृति नभई पनि आवेदन दिन सकिन्छ।
- मृत्यु भएमा वा 3 दिन वा बढी काम रोक्नुपर्ने दुर्घटना भएमा, कम्पनीले 1 महिनाभित्र 산업재해조사표 (कार्यस्थल दुर्घटना जाँच फारम) 지방고용노동관서 (स्थानीय श्रम कार्यालय) मा बुझाउनुपर्छ।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- "산재 गर्यो भने कम्पनीलाई घाटा हुन्छ" भन्दै लुकाउन भन्ने अवस्था हुन्छ। कार्यस्थल दुर्घटना लुकाउनु कानून विपरीत हो।
- सुरक्षा तालिमको कागजमा हस्ताक्षर मात्र गराएर साँच्चिकै तालिम नदिने अवस्था हुन्छ। तालिम साँच्चै लिनुपर्छ।
- सुरक्षा उपकरण पुरानो भएमा वा नाप नमिलेमा साटिदिन अनुरोध गर्न सकिन्छ।
- उजुरी दिनुपर्ने अवस्थाका लागि फोटो, काम गरेको तालिका र कुराकानीको रेकर्ड सधैँ जम्मा गरेर राखे मद्दत हुन्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
Q. काम रोकेको भन्दै तलब काट्छु भन्छन्। A. तत्काल खतरा छ भनी विश्वास गर्ने कारण थियो भने नराम्रो व्यवहार गर्न पाइँदैन। 1350 मा सल्लाह लिनुहोस्।
Q. सुरक्षा तालिम कोरियन भाषामा मात्र दिन्छन्। A. बुझ्न सकिने तरिकाले तालिम लिनु आवश्यक छ। कम्पनीलाई अनुरोध गर्नुहोस्, सुधार भएन भने 1350 मा सल्लाह लिनुहोस्।
Q. खतरा भएको ठाउँको उजुरी दिए कम्पनीले थाहा पाउँछ? A. उजुरी दिनेको नाम–ठेगाना गोप्य राख्ने नियम हो। नाम नखुलाई पनि उजुरी दिन सकिन्छ।
Q. दुर्घटना नभई खतरा मात्र भएको अवस्थामा पनि उजुरी दिन सकिन्छ? A. सकिन्छ। 고용노동부 (श्रम मन्त्रालय) को 노동포털 (श्रम पोर्टल) मा भएको खतराको अवस्था उजुरी वा 안전신문고 प्रयोग गर्नुहोस्।
सहयोग पाइने ठाउँ
- आपतकालीन: 119
- 고용노동부 ग्राहक परामर्श केन्द्र: 1350 (कार्यदिन 09:00~18:00)
- 고용노동부 노동포털 खतराको अवस्था उजुरी: labor.moel.go.kr
- 안전신문고: www.safetyreport.go.kr (एप पनि छ)
- 근로복지공단(산재): 1588-0075
- दोभाषे चाहिएमा: 1345